المؤلفون

  • Muminjon XUJAEV INTERNATIONAL ISLAMIC ACADEMY OF UZBEKISTAN Muallif

DOI:

https://doi.org/10.47980/TLOI/2020/3/39-47

الكلمات المفتاحية:

маърифат жадид таълим қадрият ғоя халқ миллий мустамлака маърифатпарвалик қудрат ўлка мафкура ўзлик принцип давлат зиёли маънавият маданият тафаккур менталитет мерос дин драмма ижтимоий жамоат мақола.

الملخص

XX бошларида Туркистонни маъориф орқали жаҳон цивилизацияси даражасига кўтариш-га ҳаракат қилган жадидларимиз замонавий таълимни ўша давр муаммоларининг ечими сифатидаги кўрсатган концептуал ғоялари бугунги кунда ҳам ўз аҳамиятини йўқотмаганлигига гувоҳ бўлиб турибмиз. Айни шу маънода, таниқли шарқшунос жадидчи олим Маҳмудхўжа Беҳбудий асарларидаги маданиятлараро мулоқот, таълим, тарбия, маданият, диний бағрикенглик ва миллатлараро тотувликка оид ёндашувни янги илмий мезонлар асосида тадқиқ қилиш долзарб аҳамият касб этмоқда. М.Беҳбудий XIX аср охири XX аср бошларида Туркистонни тараққиётига салбий таъсир кўрсатаётган ақидапарастлик, миллатчилик, волюнтаризм (табиат ва жамият қонунларини инкор этиб, фақат хоҳиш-истакларни инобатга олиш)га қарши тизимли курашишга киришади. Бу йўлда 1899-1900 йилларда (баъзи маълумотларда 1902 йили) Саудий Арабистонига, 1903-1904 йилларда Москва ва Санкт-Петербургга, 1906 йилда Қозон, Уфа, Нижний Новгородда хизмат сафарларида бўлиб қайтади ва бу сафарларнинг хулосалари асосида ўз мактабида турли илмий, дунёвий фанларни жорий қилишга, илмий-фалсафий манбаларидан унумли фойдаланган ҳолда Туркистонда илм-фанни ривожлантиришга киришади. Туркистоннинг илм-фан нуқтаи назаридан муаммолар гирдобида қолган масалаларига ечим сифатида таълим тизимини ислоҳ қилиш орқали фаровонлик ва барқарор ривожланишни таъминлаш, ижтимоий онгда нафақат диний балки, дунёвий фанларни ва миллий бағрикенгликни  шакллантириш масалаларига оид асосли илмий ғоялари илғор фанларни илгари суради. Маҳмудхўжа Беҳбудий дунёвий фанларни ислоҳ қилишнинг концептуал аҳамиятга эга фикрлари – халқ маърифати, маданиятлараро мулоқотни йўлга қўйишнинг зарурлиги, туркий халқларнинг дунёвий фанлар хусусан ўқув адабиётлари ва дарсликлари “Рисолаи асбоби савод” (“Савод чиқариш китоби”, 1904), “Рисолаи жуғрофияи умроний” (“Аҳоли географиясига кириш”, 1905), “Мунтаҳаби жуғрофияи умумий” (“Қисқача умумий география”, 1906), “Китобат ул-атфол” (“Болалар хати”, 1908), “Амалиёти ислом” (1908), “Тарихи ислом” (1909) каби дарсликларни чоп эттирган. Таълим ва тарбия оид “Падаркуш” драмма (1911), “Оқ елпоғичли чинли хотун” (ҳикоя), “Бир аъмо боланинг ҳасрати” (ҳикоя), “Китобат ал-атфол” (эски ўзбек ёзувида) ва асарларини ёзади ҳамда ўзининг “Нашриёти Беҳбудия” босмахонасида нашр эттиради. Бугунги кунда Маҳмудхўжа Беҳбудийнинг илмий меросини муштараклиги ғояларининг аҳамияти XIX аср охири XX аср бошларида Туркистонда замонавий таълим тараққиёти ривожи учун қимматли манба сифатида тадқиқ этилмоқда.

التنزيلات

تحميل البيانات غير متوفرة حتى الآن.

المراجع

2. Behbudiy M. (1914) «Oyna» jurnali, 1914 yil, 21-son.

3. Behbudiy M. (1913) «Samarqand» gazetasi, 1913 yil, 12 iyul.

4. Behbudiy M. (1906) «Xurshid» gazetasi, 1906 yil, 11 oktyabr 6-son.

5. Behbudiy M. (1911) «Turkiston viloyatining gazeti», 1911 yil, 29 sentyabr, 73-son.

6. Behbudiy M. (1914) «Oyna» jurnali, 1914 yil, 21-son.

7. Behbudiy M. (1913) «Samarqand» gazetasi, 1913 yil, 30 iyul.

8. Behbudiy M. (1914) «Samarqand» gazetasi, 1913 yil, 12 iyul.

9. Behbudiy M. (1913) «Oyina» jurnali, 1913 yil, 6-7-sonlar.

10. Behbudiy M. (1913) «Oyna» jurnali, 1913 yil, 1-son.

11. Behbudiy M. (1913) «Oyna» jurnali, 1913 yil, 1-son.

12. Behbudiy M. (1913) «Oyna» jurnali, 1913 yil, 2-son.

13. Behbudiy M. (1913) «Oyna» jurnali, 1913 yil, 1-son.

14. Behbudiy M. (1914) «Oyna» jurnali, 1914 yil, 50-son.

15. Behbudiy M. (1914) «Oyna» jurnali, 1914 yil, 39-son.

16. Behbudiy M. (1914) «Oyna» jurnali, 1914 yil, 38-son.

17. Behbudiy M. (1914) «Oyna» jurnali, 1914 yil, 41-son.

18. Behbudiy M. (1914) «Oyna» jurnali, 1914 yil, 19-son.

19. Behbudiy M. (1914) «Oyna» jurnali, 1914 yil, 18-son.

20. Behbudiy M. (1914) «Oyna» jurnali, 1914 yil, 13-son.

21. Behbudiy M. (1913) «Oyna» jurnali, 1913 yil, 1-son.

22. Behbudiy M. (1914) «Oyna» jurnali, 1913 yil, 1-son.

23. Behbudiy M. (1913) «Samarqand» gazetasi, 1913 yil, 12 iyul.

24. Behbudiy M. (1913) «Samarqand» gazetasi, 1913 yil, 30 iyul.

25. Behbudiy M. (1914) «Oyna» jurnali, 1914 yil, 38-son.

26. Behbudiy M. (1915) «Oyna» jurnali, 1915 yil, 13-son.

27. Xujaev, M. I. (2020) EPRA International Journal of Research and Development (IJRD) Volume: 5 | Issue: 8 | August 2020 - Peer Reviewed Journal 2020 EPRA IJRD | Journal DOI: https://doi.org/10.36713/epra2016| www.eprajournals.com |349 | BASHKIR TURKISH STUDIES. Volume: 5 | Issue: 8 | August

29. Behbudiy M. (1915) «Oyna» jurnali, 1915 yil, 11-12-sonlar.

30. Behbudiy M. (1915) «Oyna» jurnali, 1915 yil, 13-son.

31. Xujaev, M. I. (2015). Nekotorыe osobennosti eticheskix vzglyadov Аxmet-Zaki Validova. Credo new, (2-2), 3-3.

32. Sultonov A. (2019) The new philosophical paradigm of cultural development //The Light of Islam.– Т. 2019. – №. 4. – С. 25.

33. Alidjanova, L. A. (2019). The value of the scientific approach in the study of religions and science. ISJ

Theoretical & Applied Science, 12 (80), 508-512. Soi: http://s-o-i.org/1.1/TAS-12-80-96 Doi: https://dx.doi.org/10.15863/TAS.2019.12.80.96

34. Alidjanova, Lazizakhon Abbasovna (2020) “Questions of religion and society in the works of ibn Khaldun,” The Light of Islam: Vol. 2020 : Iss. 1 , Article 5. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss1/5

35. Dono, K. (2020). Features of information exchange aspects in the information society. Ижтимоий фанлар, 2(3).

36. Kalandarova, D. (2020). Features of aspects of information exchange. The Light of Islam, 2020(1),

210-214.

37. Islomov Z. (2020) Mahmudxo'ja Behbudiy milliy mustaqillik bunyodkori. Islom tafakkuri, 2020 yil №3.

B. 6-11.

38. Kakhharova, M. (2018). Question of Studying Personal Spiritual and Moral Development. Eastern European Scientific Journal, (6).

39. Qaxxarova, M., & Tuychieva, H. (2019). SPIRITUAL-MORAL ENVIRONMENT AND ITS BASIC

INDICATORS. The Light of Islam, 2019(4), 24.

40. Qaxxarova, M., & Absattorov, B. M. (2020). EVOLUTION OF VIEWS ON ETHICS, ETHICAL

CRITERIA AND ETHICAL STANDARDS. The Light of Islam, 2020(1), 110-115.

الأعمال الأكثر قراءة لنفس المؤلف/المؤلفين

المؤلفات المشابهة

Yulduz NAMAZOVA, ЖАДИДЛАРНИНГ МАЪРИФАТПАРВАРЛИК ҒОЯЛАРИДА МИЛЛИЙ ТАЪЛИМ ТИЗИМИ , ضياء الإسلام: مجلد 3 عدد 3 (2020)

Tulkin ALIMARDONOV, АМИР ТЕМУР ДАВЛАТ БОШҚАРУВИДА МИЛЛИЙ ВА ДИНИЙ ҚАДРИЯТЛАР УЙҒУНЛИГИ , ضياء الإسلام: مجلد 4 عدد 2 (2021)

Tulkin ALIMARDONOV, АМИР ТЕМУР СИЁСИЙ ҚАРАШЛАРИДА ДИНИЙ ТАМОЙИЛЛАР , ضياء الإسلام: مجلد 2 عدد 4 (2019)

Timur Sobirovich SATTAROV, AKMARAL A. Batayeva, Dauletali AKBARHAN, ДУХОВНО-НРАВСТВЕННОЕ ВОСПИТАНИЕ ПОДРАСТАЮЩЕГО ПОКОЛЕНИЯ , ضياء الإسلام: مجلد 4 عدد 1 (2021)

Guzal OCHILOVA, Shakhlo JUMAYEVA, Bakhrom OCHILOV, ЖАМИЯТНИНГ МАЪНАВИЙ-АХЛОҚИЙ ВА МАДАНИЙ РИВОЖИДА МИЛЛИЙ ДАВЛАТЧИЛИК ТАФАККУРИНИ ШАКЛЛАНТИРИШ ЗАРУРИЯТИ: УСУЛ ВА ВОСИТАЛАРИ , ضياء الإسلام: مجلد 2 عدد 2 (2019)

Muxlisa MIRZAEVA, САЛЖУҚИЙЛАР ДАВРИДА БАҒДОД “НИЗОМИЯ” МАДРАСАСИНИНГ ТАШКИЛ ТОПИШ ТАРИХИ , ضياء الإسلام: مجلد 6 عدد 4 (2023)

Odiljon ERNAZAROV, IX-XVI АСРЛАРДА ХИТОЙ МУСУЛМОНЛАРИНИНГ МАМЛАКАТ ИЖТИМОИЙ, ИҚТИСОДИЙ ВА МАДАНИЙ ҲАЁТИДАГИ ИШТИРОКИ , ضياء الإسلام: مجلد 3 عدد 3 (2020)

Gozal SHARIPOVA, МЕЖКУЛЬТУРНАЯ ТОЛЕРАНТНОСТЬ – КАК ПРИНЦИП ВЗАИМОДЕЙСТВИЯ КУЛЬТУР (НА ПРИМЕРЕ МАЛАЙЗИИ) , ضياء الإسلام: مجلد 5 عدد 3 (2022)

Bakhtiarhoja SHODMONOV, ЁШЛАРГА ОИД ДАВЛАТ СИЁСАТИНИ АМАЛГА ОШИРИШДА ЖАҲОН ТАЖРИБАСИ ВА ЎЗБЕКИСТОН , ضياء الإسلام: مجلد 3 عدد 1 (2020)

Husniddin AHMEDOV , ИНСОН МАЪНАВИЙ ЮКСАЛИШИДА ИЖТИМОИЙ ТАРАҚҚИЁТНИНГ РОЛИ , ضياء الإسلام: مجلد 5 عدد 1 (2022)

يمكنك أيضاً إبدأ بحثاً متقدماً عن المشابهات لهذا المؤلَّف.