DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2026/3/43-56Ключевые слова:
религия религиозные организации социально-духовная атмосфера радикализация духовность социальные отношения толерантность ценности социальная стабильность воспитание мировоззрение гражданское общество.Аннотация
В данной статье с научной точки зрения проанализированы роль и значение религии и религиозных организаций в оздоровлении социально-духовной атмосферы в обществе. При проведении исследования, опираясь на академический подход, были использованы такие методы, как институциональный, функциональный, сравнительный и системный анализ, источниковедение, контент-анализ, контекстуальный анализ, индукция и синтез.
На основе священных источников, а также высказываний таких религиозных деятелей, как Папа Франциск и Шейх Мухаммад Саид Рамадан аль-Бути, раскрыта сакральная суть религии, служащая благополучию общества. Раскрыто значение религии в развитии человеческого общества: в регулировании социальных отношений, формировании мировоззрения и духовного совершенствования человека, а также в утверждении среди населения таких общечеловеческих ценностей, как толерантность, сплоченность, взаимное уважение и доброта.
На научно-религиозной основе раскрыта подлинная суть таких религиозно-политических концептов, как «такфир», «хиджра», «джихад», «дар аль-ислам» и «дар аль-куфр», искажаемых радикальными течениями. Кроме того, освещена роль регулятивной, интегративной, коммуникативной, идентификационной, мотивационной и легитимирующей функций религии в обеспечении социальной стабильности, укреплении гражданского общества и воспитании молодежи в духе высокой духовности и национальных ценностей.
Проведена классификация исламских организаций с точки зрения их правового статуса, целей, структуры, уровня полномочий и деятельности. На основе научно-теоретических подходов оценена деятельность религиозных организаций в рамках законодательства, их вклад в утверждение здоровой духовной среды в обществе через духовно-просветительскую работу, благотворительные мероприятия и социальное партнерство.
На основе местных реалий и передового международного опыта проанализированы современное положение и значение религиозных организаций в информационно-идеологической борьбе против радикализации и экстремизма, приоритетные направления этой деятельности, а также разработаны практические рекомендации.
Результаты исследования показывают, что религия и религиозные организации являются одним из важнейших факторов в укреплении принципов социального прогресса, стабильности и гуманизма в обществе, а также в обеспечении здоровой социально-религиозной обстановки.
Скачивания
Библиографические ссылки
1. Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy. Sahihi Buxoriy: Al-jomiʼ as-sahih (Ishonarli toʻplam). 2 kitob. 1-kitob. 3601-hadis. – T. : “Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi” Davlat ilmiy nashriyoti, 2008. – B.644.
2. Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy. Sahihi Buxoriy: Al-jomiʼ as-sahih (Ishonarli toʻplam). 2 kitob. 1-kitob. 1742-hadis. – T. : “Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi” Davlat ilmiy nashriyoti, 2008. – B. 286.
3. Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy. Sahihi Buxoriy: Al-jomiʼ as-sahih (Ishonarli toʻplam). 2 kitob. 1-kitob. 3166-hadis. – T. : “Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi” Davlat ilmiy nashriyoti, 2008. – 557 b.
4. Abu-dabiyskiy memorandum o nadlejaщey praktike v oblasti obrazovaniya i protivodeystviya nasilstvennomu ekstremizmu. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https:/ /www.thegctf.org /Portals/1/Documents/Framework%20Documents/Translations/Russsian/Abu%20Dhab i%20Memorandum_RUS.PDF. Murjaat sanasi: 11.04.2026-y.
5. Boroday S. Islamskiye organizatsii v stranax Yevropы // Islam v sovremennom mire. 2013;(3-4). S. 39-58.
6. Bruno Karsenti. Lecture des Formes élémentaires de la vie religieuse dʼÉmile Durkheim. https://www.politika.io/fr/article/lecture-formes-elementaires-vie-religieuse-demile-durkheim. Murojaat sanasi: 24.07.2026-y.
7. Veber, M. Protestantskaya etika i dux kapitalizma. – 1905. https://chisineu.wordpress.com/wp-content/uploads/2012/09/biblioteca_ protestanskaya_etiketa_weber.pdf. Murojaat sanasi:12.04.2026 y.
8. “Diyanet İşleri Başkanlığı 2024–2028 Stratejik Planı”. https://stratejigelistirme.diyanet.gov.tr/Documents/2024-2028%20Stratejik%20Plan.pdf. Murojaat sanasi: 11.04.2026-y.
9. Ibni Obidin. Raddul-Muxtor. – Bayrut : Dorul kutub ilmiya, 2011. 6-juz. – B. 288.
10. Imom Aʼzam. Fiqhi akbar // Aqoid matnlari. A. Mansurov tarjimasi. – T. : Toshkent islom universiteti, 2011. – 25 b.
11. Logova A.V., Jitenev T.Ye. “Osnovы sotsialnoy konsepsii russkoy pravoslavnoy serkvi” kak itogovыy dokument yubileynogo arxiyereyskogo sobora 2000 goda. / Povoljskiy vestnik nauki. 2024. № 3 (33). – S.28.
12. Matto Injili (5-7 boblar, 12:31). https://www.kitobook.com/krk/compare/book/41/12/31/.; https://kitobook.com/compare/book/40/5/7/. Murojaat sanasi: 08.04.2026-y.
13. Moxammed Tualbia. Religioznoye obrazovaniye dlya musulmanskix kapellanov vo Fransii: Institut Al-Gazali kak primer dlya izucheniya. https://doi.org/10.3390/rel17030304. Murojaat sanasi: 11.04.2026-y.; Moxammed Chirani. Upravleniye polojeniyem islamistskix terroristov i radikalizovannыx zaklyuchennыx: strategiya Fransii na period s 2013 po 2023 god. https://icct.nl/publication/managing-islamist-terrorist-and-radicalised-prisoners-frances-strategy-between-2013-and#:~:text=This%20policy%20brief%20 delves%20into,to%20 address%20 Salafi%2DJihadi%20ideology. Murojaat sanasi: 11.04.2026-y.
14. “Mы sovetuyem prislushatsya k krikam svoix grajdan, vыshedshix na ploщadi v podderjku ugnetyonnыx palestinsev”. https://www.diyanet.gov.tr/ru-ru/Content/PrintDetail/36002. Murojaat sanasi: 11.04.2026-y.
15. Papa prizval religioznыx liderov sodeystvovat miru. https://www.vaticannews.va/ru/pope/news/2023-03/papa-prizval-religioznyh-liderov-sodejstvovat-miru.html.; Papa Fransisk: Religiya ne doljna opravdыvat zlo voynы. https://www.dw.com/ru/papa-francisk-religia-ne-dolzna-opravdyvat-zlo-vojny/a-63116215. Murojaat sanasi: 08.04.2026-y.
16. Rogojina N. Borba s islamskim terrorizmom V Yugo-vostochnoy Azii // Mirovaya ekonomika i mejdunarodnыe otnosheniya, 2020, tom 64, № 8, S. 33.
17. Farmonova M. Qadriyatlar–maʼnaviy kamolot asosi/ Ilmiy-uslubiy qoʻllanma. – Toshkent: “Tasvir nashriyot uyi”, 2019. – B.5.
18. Shayx Muxammadsaid Ramazon Butiy. Islomda jihod: uni qanday tushunamiz va qanday amalga oshiramiz? – Dimashq: Dorul-fikr, 1993-y. –B. 154-155.
19. Xantington S. Stolknoveniye sivilizatsiy? // Polis. – 1994. № 1. – S. 37.
20. Oʻzbekistonda davlat va din munosabatlari: diniy tashkilotlar, oqimlar, mafkuraviy kurashning dolzarb yoʻnalishlari / Oʻ.Hasanboyev; masʼul muharrirlar K.Kamilov, A.Mansurov. – Toshkent: Toshkent islom universiteti, 2014. - 552 b.
21. Hasanbayev Oʻ. Diniy-maʼrifiy va ijtimoiy-maʼnaviy soha targʻibotchilari uchun ayrim atama va tushunchalarning izohli lugʻati. – Toshkent: “Shamsuddinhon Boboxonov” nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2020. – 144-145 b.
22. Hart M. Malaysiaʼs Counterterrorism Strategy: Keeping ISIS in Check. Geopolitical Monitor, 02.01.2018. Available at: https://www.geopoliticalmonitor.com/malaysias-counterterrorism-strategy-keeping-isis-in-check/. Murojaat sanasi: 11.04.2026-y.

