Ключевые слова:
Коран Пророк Европа арабский язык латинский язык произведения переводы идеологическая борьба интерпретацияАннотация
В статье исследуется проблема перевода на латинский язык таких религиозных произведений, как Коран, «Китаб ал-Исра ва-л-Ми раж», («Книга о ночном путешествии и вознесении»), «Китаб ал-Анвар» («Книга сияний»), «Маса’ил Абдаллах ибн Салам» («Вопросы Абдаллы ибн Салама»), «Рисалат ал-Кинди» («Послание ал-Кинди»), осуществлённого в XII-XIII веках. В исследовании проведён сравнительный анализ рукописей, хранящихся в Париже, Оксфорде, Милане, Турине и Ватикане.
Основное внимание уделяется анализу методологических подходов, использованных при создании латинских текстов Корана. Латинские переводы сопоставляются с оригинальными арабскими источниками, выявляются ошибки, допущенные переводчиками.
На основе первичных письменных источников доказано, что христианская церковь, выступавшая главным инициатором переводческой деятельности данного периода, ставила целью борьбу с исламом -основным идеологическим соперником в средневековом мировоззренческом пространстве. В связи с этим перевод исламских книг на латинский язык рассматривался как элемент полемики.
Результаты анализа свидетельствуют о том, что межконфессиональные противоречия Средневековья оказали серьёзное негативное влияние на интерпретацию и лексику латинских переводов: переводчики нередко адаптировали исламские тексты к христианскому миропониманию, в результате чего в латинских источниках о священных исламских текстах и личности пророка закрепились многочисленные искажения и сведения, далёкие от исторической истины.
Скачивания
Библиографические ссылки
1. Burman, T. E. (1998). TafsTr and translation: traditional arabic Qur’an exegesis and the latin Qur’ans of Robert of Ketton and Mark of Toledo. Speculum, a journal of medieval studies, 7(3), 703-732.
2. Cecini, U. (2021). Masa’il Abdallah ibn Salam(Doctrina Mahumet): Kritische Edition des arabischen Textes mit Einleitung und Ubersetzung. Wiesbaden: Harrassowitz.
3. Chronica mendosa et ridicula Sarracenorum. MS. 1162: fols. 5r- lOv. Paris, France: Bibliothnque de Г Arsenal.
4. Corpus Islamolatinum. MS. 1162. Paris, France: Bibliotheque de Г Arsenal.
5. D’Alverny, M.-T. (1948). Deux traductions latines du Coran au Moyen-Bge. Archives d’histoire doctrinale et 1 itteraire du Moyen-Age, 69-131.
6. D’Alvemy, M.-T. (1950). FKtes et Ciimmonies liturgiques en 1’honneur des saints Abbiis Odon et Odilon. Pierre le Venerable et la legende de Mahomet (p. 161-170). Dijon: Socicte des Amis de Cluny.
7. De doctrina Mahumet. MS. 1162: fols. 19r — 25r. Paris, France: Bibliothnque de 1’Arsenal.
8. De la Cruz Palma, O. (2002). La trascendencia de la primera traduccion latina del Coran (Robert de Ketton, 1142). Collado, 7,21-28.
9. El Libro de las luces. MS. 3225. Madrid, Espaca: Biblioteca Real de Madrid.
10. El Libro de las luces. MS. 4955. Madrid, Espaca: Biblioteca Nacional de Espaca.
11. El Libro de las luces. MS. Т.17-18. Madrid, Espana: Biblioteca de la Academia Espanola de la Historia.
12. Epistola Saraceni et rescriptum Christiani. MS. 1162: fols. 139r — 178r. Paris, France: Bibliothequc de Г Arsenal.
13. Epistula domini Petri abbatis ad dominum Bernardum Clare Uallis abbatem. MS. 1162: fols. 3v - 4v. Paris, France: Bibliotheque de 1’Arsenal.
14. Fabulae Sarracenorum (Prologus). MS. 1162: fol. 5r. Paris, France: Bibliothuque de 1’Arsenal.
15. Ferrero Hern6ndez, C., Tolan, J.J. (2021). The Latin Qur’an, 1143-1500. Translation, Transition, Interpretation. Berlin: De Gruyter.
16. GonzGlez Mucoz, F. (2021). Corrections to Robert of Ketton’s translation of the Qur’an in MS Paris Bibliothnque de 1’Arsenal 1162. BC. The Latin Qur’an, 1143-1500. Translation, Transition, Interpretation (p. 95-110). Berlin: De Gruyter.
17. Hanne, O. (2013). Les Stratiigies matrimoniales (IXe-XHIe sincle). Le mariage coranique vu a travers Г Alcoran de Robert de Ketton (p. 267-290). Turnhout: Brepols.
18. Hanne, О. (2018). La tides des Sarrasins et Готвп des musulmans dans deux traductions latines du Coran (Xlle-Xllle siecle). Confiance, bonne foi, fidelite : la notion de tides dans la vie des societes medievales (VIe-XVe siecles) (p. 357-374). Paris : Classiques Garnier.
19. Kritzeck, J. (1964). Peter the Venerable and Islam. Princeton: Princeton University Press.
20. Lappin, A. J. (2021). On the genesis and formation of the Corpus Cluniacense. В C. e. Ferrero Hernandez, The Latin Qur’an, 1143-1500. Translation, Transition, Interpretation (p. 27-56). Berlin: De Gruyter.
21. Lex Mahumet pseudoprophete. MS. 313. 3: fols. 29 -159v. Oxford, UK: Merton College.
22. Lex Mahumet pseudoprophete. MS. 1162: fols. 26r-138v. Paris, France: Bibliothnque de Г Arsenal.
23. Liber Alchorani Machameti quern Marcus canonicus Toletanus de Arabica lingua transtulit in Latinam. L.l. sup., fol. 4v. Milano, Italia: Biblioteca Ambrosiana.
24. Liber Alchorani Machameti quern Marcus canonicus Toletanus de Arabica lingua transtulit in Latinam. F.V.
35. Torino, Italia: La Biblioteca Nazionale Universitaria di Torino.
25. Liber de generatione Mahumet et nutritura eius. MS. 313 2. (fols. 20v-8v). Oxford, UK: Merton College.
26. Liber de generatione Mahumet et nutritura eius. MS. 1162: fols. Hr - 18r. Paris, France: Bibliotheque de Г Arsenal.
27. Liber scalae Machometi. Lat. 7072. Civitas Vaticana, Vaticana: Biblioteca Apostolica Vaticana.
28. Liber scalae Machometi. Lat. 6064. Paris, France: Bibliotheque nationale de France.
29. Livre de 1’eschiele Mahomet. Laud Misc. 537. Oxford, UK: Bodleian Library.
30. Mahmudov, O. (2019a). O‘rta asr Yevropa tarjima markazlarida lotin tiliga o'girilgan tibbiy asarlar (II qism). Meros, 1, 97-107.
31. Mahmudov, O. (2019b). O‘rta asr Ispaniya tarjima markazlarida lotin tiliga o‘girilgan asarlar (I qism: aniq fanlarga oid kitoblar). FarDU ilmiy xabarlari, 4, 84-93.
32. Mahmudov, O. (2021). O‘rta asr Ispaniya tarijima markazlarida lotin tiliga o‘girilgan asarlar (III qism: ijtimoiy-gumanitar fanlarga oid kitoblar). FarDU ilmiy xabarlari, 6,47-52.
33. Mahmudov, O. (2022a). Sharq allomalari asarlarining Yevropada tarjima etilgan ilk sanasini qayta belgilash to‘g‘risida (lotin tilli manbalar tahlili asosida). Imom Buxoriy saboqlari, 4, 10-11.
34. Mahmudov, O. (2022b). O‘rta asr Yevropa tarjima markazlari» tushunchasi va uning ilmiy iste’moliga oid. FarDU ilmiy xabarlari, 5, 36-44.
35. Mahmudov, O. (2022e). O‘rta asr Yevropa tarjima markazlari tarixiga oid arab tilidagi manbalar hamda ularning lotin tilli manbalar bilan qiyosiy tahlili. FarDU ilmiy xabarlari, 6, 47-52.
36. Makhmudov, О. (2022c). The concept of «Medieval European translation centers» and the Register of Latin manuscript-translations of the works of Muslim East scholars, carried out in these centers. Scientific Journal of PhN Results, 13 (9), 5052-5065.
37. Makhmudov, O. (2022d). Studies of scientific works of Muslim East scholars in the translations centers of Medieval Europe. International Journal of ECh Special Education, 14(6), 1142-1151.
38. Martunez Gfizquez, J. (2015). Glossae ad Alchoran Latinum Robcrti Ketenensis translatoris, fortasse a Petro Pictauiense redactae: An Edition of the Glosses to the Latin Qur’an in BNF MS Arsenal 1162. Medieval encounters, 21, 81-120.
39. Prephacio. MS. 1162: fol. 25v. Paris, France: Bibliothuque de Г Arsenal.
40. Qur’oni karim. (2004). (Tarjima va tafsir muallifi Abdulaziz Mansur) Toshkent: Toshkent islom universiteti nashriyot-matbaa birlashmasi.
41. Qur’oni karim. (2018). (Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf tarjimasi) Anqara: Ttirkiye Diyanet Vakfi.
42. Summa totius haeresis ac diabolice secte Sarracenorum. MS. 1162: fols. Ir- 3v. Paris, France: Bibliotheque de 1’Arsenal.
43. Tischler, M.M. (2012). Modes of literary behaviour in Christian-Islamic encounters in the iberian peninsula: Pseudo-Turpin versus Peter the Venerable. Languages of Love and Hate: Conflict, Communciation and Identity in Medieval Mediterranean, 201-221.
44. Watt, W.M. (1991). Muslim-Christian encounters: perceptions and misperceptions. London: Routledge.

