DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2020/3/85-92Kalit so‘zlar:
islom tarixi va madaniyati payg’ambarlik risolati Qu’roni karim arab jamiyati Makka va Quraysh butparastlik va tavhid yakkahudolik tushunchasi islomda ayol huquqiAnnotasiya
Maqolada “risolat” tushunchasining lug’aviy jihatdan mazmun-mohiyati ochib berilgan bo’lib, keying o’rinlarda esa mazkur tushunchaning tarixiy jarayon sifatida arab va musulmon xalqlari hayotida tutgan o’rni tahlil qilingan. xususan, lug’at kitoblarida ushbu so’zning anglatgan ma’nosi va ishlatish o’rinlari hamda islom dinining bosh manbasi bo’lmish Qur’oni karimda uning qo’llanilishi holatlari qiyosiy tarzda o’rganilgan. Qur’on ma’nolarining o’zga tillarga, xususan o’zbek, rus, ingliz tillariga akademmik hamda ana’anaviy tarjima va tafsirlarida risolat so’zi qay tarzda tarjima etilgani ham birma-bir taqqoslash asosida – ilmiy tadqiqotning qiyoslsh uslubidan foydalangan holatda yoritilgan. Shu bilan bir qatorda, o’rta asrlar Arab jamiyatida yuz bergan risolat odamlarning ijtimoiy, madaniy hayotida sodir bo’lgan tub o’zgarishlar tarihiy faktlar va Qur’on oyatlari vositasida qiyosiy tahlil qilingan. Shuningdek, zamonaviy fan-texnika yutuqlaridan foydalangan holda, boshqa olimlarning ham ilmiy tadqiqotlaridan foydalanilgan.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. Abdul Azim Ziyuddin. (2007). Siz Payg’ambarni ko’rganmisiz. Т.: “Toshkent islom universiteti” nashriyot-matbaa birlashmasi. – S. 78. (In Uzb.)
2. Āl-mu’jam al-wasīţ. Al-Ţob’at al-khāmisah. “Munaqqoha”. 2010. Maktabati ash-shuruq ad-duwaliyah. Jumhuriyati Mişr al-A’robiyah. (In Arab).
3. Ibrahim Sarijam (2005) Ilk donem islam tarihi. Anadolu unversitesi. Eskishehir. – S. 301. (In Turk.)
4. Mus’hafi sharif. Madina, 1403 (hijriy). – S. 604. (In Arab.)
5. Shayh Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf (2017) Tafsiri hilol, 2-juz. T.: “Sharq” nashriyot-matbaa AK, 2008. – S. 608. ISBN: 978-9943-41-56-9-0
6. Alimov U., (2013) Tafsiri Irfon. Qur’oni karim ma’nolarining tarjima va tafsiri. 3-6 juzlar.– Т.: “Sharq” nashriyot –matbaa AJ bosh tahririyati. – S. 349.(In Uzb.)
7. Abdulaziz Mansur (2018) Qur’oni karim ma’nolarining tarjima va tafsiri (qayta ishlangan 4-nashri) / Tarjima va tafsir muallifi Abdulaziz Mansur. –T.: Toshkent islom universiteti nashriyot-matbaa birlashmasi. – S. 618. (In Uzb.)
8. Alouddin Mansur (2001) Qur’oni karimning o’zbekcha izohli tarjimasi. Bishkek. – S. 573. (In Uzb.)
9. Aripova, Zukhra (2020) “The life and status of women in society during the Mamluk period,” The Light of Islam: vol. 2020 : Iss. 2 , Article 3. Available at: https:// uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss2/3
10. Aripova, Zukhra (2019). Mamluk sultans in Egypt and Abbasid caliphs in Cairo. ISJ Theoretical & Applied Science, 10 (78), 201-205. Soi: http://s-o-i.org/1.1/ TAS-10-78-36 Doi:https://dx.doi.org/10.15863/ TAS.2019.10.78.36
11. Sablukov, G.S., (2012) M.: “Beliy gorod”, – S. 376. ISBN: 978-5-7793-2368-0 (In Russ.)
12. Dono, K. (2020). Features of information exchange aspects in the information society. Ijtimoiy fanlar, 2(3) fanlar. (In Uzb.)
13. Osmanov M-N., (2016) Koran: akademicheskiy pervod I kommentariy. M.: “Dilya”. – S. 516. ISBN: 978-5-88503-929-1 (In Russ.)
14. Kuliyev. E. R., (2007) Koran (perevod smislov). Chuvashskiy Gos. Univ. im. I.N.Ulyanova. izdatelskiy dom “Umma”. – S. 688.
15. Lingvisticheskiy ensiklopedicheskiy slovar. / gl. Red. v.N. Yartseva. – 2- izd., dop. – M.: Bolshaya Ros. Entsik., 2002. – 709 s. – Terminol. ukaz.: s. 627-650. – ukaz. Yazykov mira: s. 651-660. – Annot. imen. ukaz.: s. 684-707. (In Russ.)
16. Arberry. A.J., (1996) The Koran interpreted: a translation. Publisher: Touchstone. – S. 708. ISBN-10: 0684825074 (In Eng.)
17. Merriam-Webster dictionary. Springfield (Massachusetts): G. & C. Merriam Co. 1982. www. merriam-webster.com (In Eng.)
18. Al-Qurţubiy, Abu A’bdulloh Muḥammad ibn Aḥmad ibn Abu Bakr al-Andalusiy (2006) “Al-Jāme’ liaḥkām al-Qur’ān” (Tafsĩr Al-Qurţubiy). Muḥaqqiq: A’bdulloh ibn A’bdulmuḥsin at-Turkiy. Mu’assasatu ar-risāla. (In Arab.)
19. Dr. Shevket Kotan (2018) Hz. Peygamber’in siretenin kaynag’i olarak Kur’an//Siyer dersleri – Mekke donemi. Editor: Dr. Idris So’ylemez. – Malatya Buyukshehir Belediyesi Yayinlari. Yayin No: 35. –S. 239. ISBN: 978-605-82490-6-6. (In Turk.)
20. Ziynatullayev, Ziyodilla (2020) “The social-political situation in Central Asia on the eve of the advent of Islam,” The Light of Islam: vol. 2020 : Iss. 2 , Article Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss2/21
21. Duktūr Tawfῑq Birru (1986) At-Tarīx as-siyāsiyyati wal-muḥāẓariyyati lişadri al-islām wal-khilāfati al-ummaviyyati. Manshuroti jāmi’ati Halab. – S. 271. (In Arab.)
22. Kushbayev, Farrukh (2018) “The social, economic and religious life of the city of Mecca before islam,” The Light of Islam: vol. 2018: Iss. 4 Article 1. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2018/iss4/1
23. Kushbayev, F. K. (2019). The peculiarities of the Meccan period in the history of the spread of Islam. ISJ Theoretical & Applied Science, 09 (77), 466-470.
24. Dr. Abroo Aman Andrabi (2016) Human rights in Islamic perspective. International Journal of Humanities and Social Science Research. vol 2 (5); рр. 23, ISSN: 2455-2070. (In Eng.)
25. Ahmad Hasan (1971) Social Justice in Islam. Islamic studies vol. 10 (3), pp. 209-219 (11 pages). Islamic Research Institute, International Isla mic University, Islamabad. (In Eng.)
26. Margoliouth, D.S., (1905) Mohammed and the rise of islam. (3d ed.). New York. The Knickerbocker press. -P. 590. (In Eng.)
27. Mukhamedov Nematullo (2020) “Activities of hadith scholars (muhaddis) of shash oasis in scientific centers of the region”. The Light of Islam: vol. 2020: Iss. 2, Article 11. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss2/11.
28. Ibn Hishām, ʿAbd al-Malik (1967) The Life of Muhammad. Translated from the Arabic and edited by Alfred Guillaume. Lahore, 1967. Reconstruction and translation of the earliest biography of Muḥammad. Reprint of the 1955 edition.
29. Arnold Th., (1935) The preaching of islam. 3-d edition. Reynold A. – London. - P. 433.
30. Ibn Isḥāq, Muḥammad (1955) The Life of Muḥammad: A Translation of Ibn Isḥāq‘s Sīrat Rasūl Allāh. Translated with introduction and notes by Alfred Guillaume. London and Karachi.
31. Muir, William (1861) The Life of Mahomet and History of Islam to the Era of the Hegira: With Introductory Chapters On the Original Sources for the Biography of Mahomet and On the Pre-Islamite History of Arabia, volume 4. , London. Smith, Elder and Co. - P. 346. (in Eng.)
32. Fuzailova, Gavhar (2020) “Eastern thinkers on the pedagogical mastery,” The Light of Islam: vol. 2020: Iss. 2, Article 19. Available at: https://uzjournals.edu.uz/iiau/vol2020/iss2/19
33. Glubb, John Bagot (1970) The Life and Times of Muḥammad. London and New York, 1970. – p. 318.
34. www.medievalgender.org.uk
35. www.quran7m.com

