DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2023/2/55-61Kalit so‘zlar:
kibermakon diniy amaliyot presviterianlik onlayn cherkov virtual tarmoq raqamli texnologiya onlayn ibodat.Annotasiya
Bugungi kunda internet tarmoqlari ijtimoiy turmush tarzining barcha sohalariga kirib bormoqda va foydalanuvchilarga katta imkoniyat yaratmoqda. Diniy jarayonlar raqamli texnologiyalarda namoyon bo‘lmoqda. Xristian diniy amaliyotlarining kibermakondagi transformatsiyasi jadal davom etmoqda. Xristianlik amaliyotlari onlayn ko‘rinishga olib chiqilmoqda. Mazkur holatlarni diniy amaliyotlar, ya’ni muayyan ibodat va diniy marosimlarni bajarishda kuzatish mumkin. Cherkov amaliyotlarining kibermakonga transformatsiyasi kundan kunga rivojlanib bormoqda.
Xristianlikning internetga dastlab kirib kelgan oqimlaridan biri – protestantlik hisoblanadi. Protestantlik oqimlaridan biri bo‘lgan presviterianlikda diniy amaliyotlarning kibermakonga oʻtishi yaqqol namoyon boʻlmoqda.
Kibermakonda protestantlik oqimlaridan biri bo‘lgan presviterianlik amaliyotlarining o‘ziga xos tomonlari, afzalligi, kamchiligi, sodir boʻlayotgan xristianlik bilan bog‘liq diniy jarayonlarning namoyon boʻlish xususiyatlarini ilmiy asoslangan holda tahlil qilish mavzuning dolzarbligini keltirib chiqaradi.
Ushbu maqolada “internet cherkov”, “onlayn cherkov”, “kibercherkov” yoki “raqamli (elektron) cherkov” kabi tushunchalar va ularning o‘ziga xos xususiyatlari, afzalliklari, rivojlanish tendensiyalari haqidagi ma’lumotlar keltirilgan.
Shuningdek, maqolada kibermakonda xristianlikka oid diniy jarayonlarni o‘rganishning ilmiy asoslari yoritib berilgan. Shuningdek, mazkur sohada tadqiqot olib borgan Adair Windham, G.Reyngold, J.Barna, H.Campbell, T.Hutchings kabi olimlarning fikrlari tahlil qilingan, ularning kibermakonda xristianlikka oid diniy jarayonlarni o‘rganishga oid fikrlari bayon qilingan. Diniy amaliyotlarni raqamli texnologiyalarda aks etishi sifatida onlayn ibodat, onlayn din shakllari, diniy ma’lumotlarni onlayn to‘plash, onlayn ibodat va marosimlar, onlayn ishga qabul qilish va missionerlik, onlayn diniy hamjamiyat, din va internet bo‘yicha tadqiqotlar, onlayn din tadqiqotlarining umumiy mavzulari, onlayn diniy jamoa, diniy urf-odatlar xususidagi ma’lumotlar va olimlarning qarashlari tahlil qilingan. Shu bilan birga, maqolada onlayn ibodatni o‘rganish, raqamli yevangelizm (xushxabar) va uning shakllari, onlayn jamoat, raqamli nashrlar va elektron adabiyotlar, ilovalar va o‘yinlarga qaratilgan tadqiqotlarga oid ma’lumotlar berilgan.
Yuklab olishlar
Bibliografik manbalar
1. Clayton E. Quarterman The Application of Presbyterian Polity and Transfer of Leadership in Cross-cultural Situations A Study in Presbyterian Missiology. Submitted to the University of Wales in fulfillment of the equirements for the Degree of Doctor of Philosophy University of Wales, Lampeter June 9, 2005. ProQuest nformation and Learning Company 300 North Zeeb Road P.O. Box 1346 Ann Arbor, MI 48106-1346.
2. CyberChurch: Christian community in cyberspace - ProQuest
3. Deborah Ann Wong. Liturgy in Lockdown: Restricted Movement, Expanded Worship. Religions 2022, 13, https://doi.org/10.3390/rel13010025 https://www.mdpi.com/journal/religions
4. George Barna. “Revolution”. Tyndale House, 2005.
5. Heidi Campbell Alessandra Vitullo. Assessing changes in the study of religious communities in digital religion studies. Church, communication and culture, 2016 VOL. 1, №. 1, 73–89.
6. Heidi Campbell. Religion and the Internet. Communication research trends volume 25 (2006). №.1-3.
9. Hutchings T. 21 Digital humanities and the study of religion. – 2015.
10. Hutchings T. Creating Church Online: Ritual, Community and New Media. Routledge, 2017. https://doi.org/10.4324/9780203111093.
11. Hutchings T. Digital Christianity. – Bloomsbury Publishing, 2019.
12. Hutchings T. Digital Futures of Religion Journalism. In: YOEL COHEN, ed., Spiritual News: Reporting Religion Around the World Peter Lang. 2018.
13. Hutchings T. Emotion, Ritual and Rules of Feeling in the Study of Digital Religion. In A. Possamai-Inesedy, & A.Nixon (Eds.), The Digital Social De Gruyter, 2019.
14. Hutchings T. E-Reading and the Christian Bible. Studies in Religion/Sciences Religieuses, 44 (4), 2015. 423-440. doi:10.1177/0008429815610607
15. Janice L. Duce. A Theological inquiry regarding the practice of the eucharist in cyberspace. A Dissertation Presented to the Faculty of the University of Denver and the Iliff School of Theology Joint PhD Program University of Denver. In Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree Doctor of Philosophy, 2013. ProQuest LLC. 789 East Eisenhower Parkway P.O. Box 1346 Ann Arbor, MI 48106 – 1346.
16. Kayla Jo Gilmore. A Church without walls: finding community in central christian church’s online campus. Master of Arts Degree in Journalism and Media Studies Hank Green spun Department of Journalism and Media Studies Green spun College of Urban Affairs Graduate College University of Nevada, Las Vegas, December 2009. ProQuest LLC 789 East Eisenhower Parkway P.O. Box 1346 Ann Arbor, MI 48106-1346.
17. Michael Adair Wyndham. Cyberchurch: christian community in cyberspace. A Dissertation Presented to the Faculty of The Southern Baptist Theological Seminary. In Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree Doctor of Philosophy, 1996.
18. Niyazova S. History of the entry of christianity into cyberspace //The Light of Islam. – 2021. – Т. 2021. – №. 2. – С. 76-83.
19. Niyazova S. Oqimlarning internetda gavdalanishi: protestantizmning presviterianlik va baptistlik yo‘nalishlari misolida // Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2021. – Т. 1. – №. 7.
20. Nigʻmatullayev I. Kibermakonda presviterianlik amaliyotlarini tadqiq etishning nazariy-metodologik asoslari //Zamonaviy dunyoda ijtimoiy fanlar: Nazariy va amaliy izlanishlar. – 2022. – Т. 1. – №. 13. – С. 12-16.
21. O‘G‘Li, Ibrohim Ma’Ruf. "Presviterianlikda “onlayn ibodat” ning o ‘ziga xos xususiyatlari." Scientific progress 2.7 (2021): 1332-1335.
22. Piotr Siuda. Mapping Digital Religion: Exploring the Need for New Typologies. Religions 2021, 12, 373. https://doi.org/10.3390/rel12060373, https://www.mdpi.com/journal/religions.
23. Rheingold H. (1993). The virtual community: Homesteading on the electronic frontier. Cambridge: The MIT Press. 2000 (second addition).
24. Taleyna M. Morris Amazing grace in cyberspace: identity and dentification on congregational websites. M.A., Missouri State University, 1999. Submitted to the Department of Communication Studies and the Faculty of the Graduate School of the University of Kansas In partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy. ProQuest Information and Learning Company 300 North Zeeb Road P.O. Box 1346 Ann Arbor, MI 48106-1346.
25. Teresa Berger. Exploring liturgical practices in Cyberspace, QL (2013) 94 266-286.
26. Tim Hutchings. Creating Church Online: Ritual, Community and New Media.https://www.researchgate.net/publication/317777483_Creating_Church_Online_Ritual_Community_and_New_Media
27. Virtually Sacred: The Performance of Asynchronous Cyber‐Rituals in Online Spaces - Jacobs - 2007 - Journal of Computer-Mediated Communication - Wiley Online Library First published: 06 June 2007 https://doi.org/10.1111/j.1083-6101.2007.00365.x
28. Niyazova Sh. Rim-katolik cherkovining kibermakonga nisbatan pozisiyasi tahlili // Obщyestvo i innovasii. – 2021. – Т. 2. – №. 11/S.

