هذه نسخة قديمة منشورة في 18-09-2026. إقرأ النسخة الأحدث.

المؤلفون

  • Malika NASIROVA ORIENTAL UNIVERSITY Muallif

DOI:

https://doi.org/10.47980/TLOI/2023/4/36-41

الكلمات المفتاحية:

fe’l fe’l zamonlari fe’l mayllari prefiks so‘z turkumi

الملخص

O‘rta asarlarning buyuk tilshunos olimi, Movarounnahr arab tilshunoslik maktabining asoschisi Mahmud Zamaxshariy 80 ga yaqin ilmiy asarlar muallifi hisoblanadi. Uning qalamiga mansub asarlarning aksariyati davrimizga qadar yetib kelgan, qo‘lyozmalari  dunyoning mashhur  fondlarida saqlanadi.

Allomaning arab tilshunosligiga oid yirik asari “Al-Mufassal fi san’ati-l-e’rob” deb nomlanadi. Mazkur asarda grammatik qoidalar arab tildagi so‘z turkumlari bo‘yicha tushuntiriladi. Shuningdek allomaning sharq madrasalari uchun mo‘ljallngan “Al-Unmuzaj fi-n-nahv” o‘quv risolasi, ko‘p tilli lug‘ati “Muqaddamatu-l-adab”ning 4 va 5-boblari hamda olimning yaqinda topilgan “Al-Mufid fi-t-tasrif” asarlarida ham fe’l so‘z turkumi va uning katoriyalariga oid qimmatli ma’lumotlar bor.

Arab tilida so‘zlar fe’l o‘zaklaridan yasalishini inobatga oladigan bo‘lsak, fe’l so‘z turkumi  alohida, jiddiy tadqiq qilishga sabab bo‘lishi oydinlashadi.

Arab tilida fe’l turkumi boshqa so‘z turkumlari ichida eng salmoqli o‘rinni egallaydi. Arab tilidagi fe’llarning morfologik xususiyatlarini bilmay turib, boshqa turkumlarga xos ko‘pgina grammatik qoidalarni o‘zlashtirish mumkin emas.

Arab tilida fe’llar ikki guruhga: asosiy va yordamchi, aniqrog‘i ko‘makchi fe’llarga bo‘linadi. Ko‘makchi fe’llar “sub’yektning ish harakatini bildiruvchi yetakchi fe’l bilan birga kelib, unga turlicha qo‘shimcha ma’no beruvchi fe’llar. Arab tilida ko‘makchi fe’llar mavzusi juda keng va murakkab mavzulardan hisoblanadi. Ular ““Bo‘lish” va ”bo‘lib qolish” mazmunini ifodalovchi fe’llar”, “Mulohaza fe’llari”, “O‘zgarish yoki aylanib qolishni ifodalovchi fe’llar”, “Ish-harakatning boshlanishini ifoda etuvchi fe’llar”, “Bo‘sag‘a mazmunini ifodalovchi fe’llar” kabi semantik guruhlarga bo‘linib, asosiy fe’lga mazkur ma’nolarni yuklaydi”(Nasirova,2020:141)

Shuningdek, arab tilidagi fe’llarning turli mayl shakllari ham mavjud bo‘lib, mazkur maqolada ularning asnifi masalasi ilmiy asoslangan. Unga ko‘ra fe’llar darak yoki aniqlik, shart, buyruq, istak hamda kuchaytirma mayl shakllarga ega.

Ushbu maqolada arab tilidagi fe’l mayllari Mahmud Zamaxshariy asarlari asosida tadqiq qilingan

التنزيلات

تحميل البيانات غير متوفرة حتى الآن.

المؤلفات المشابهة

Malika NASIROVA, ARAB TILIDA TUB KO’MAKCHILARNING MA’NOLARI  (AL-MUFASSAL ASARI MISOLIDA ) , ضياء الإسلام: مجلد 7 عدد 2 (2024)

Ugiljon S. ABDUVALIYEVA, STRUCTURAL AND SEMANTIC ANALYSIS OF COPULATIVE COMPOUND WORDS IN THE PASHTO LANGUAGE , ضياء الإسلام: مجلد 4 عدد 3 (2021)

Nematullo NASRULLAYEV, УМРИНИНГ УЧ ЙИЛИНИ БУХОРОДА ЎТКАЗГАН ШАЙХ ХОЖА ҲАСАН БУЛҒОРИЙ: МУХТАСАР ТАЛҚИН ВА ТАҲЛИЛ , ضياء الإسلام: مجلد 8 عدد 1 (2025)

Bakhtiyor ARABOV, THE  ROLE  OF  POLITICAL  CULTURE  IN SOCIAL  LIFE AND  ITS  SIGNIFICANCE  IN COMBATING  CORRUPTION , ضياء الإسلام: مجلد 8 عدد 3 (2025)

Farrukh KUSHBAYEV, THE SOCIAL, ECONOMIC AND RELIGIOUS LIFE OF THE CITY OF MECCA BEFORE ISLAM , ضياء الإسلام: مجلد 1 عدد 1 (2018)

Ramzjоn ISAKDJANOV, ИБН СИНОНИНГ ТЕОЛОГИК ТАЪЛИМОТИДА РАЦИОНАЛ ТАМОЙИЛЛАР ВА УЛАРНИНГ ШАКЛЛАНИШ ХУСУСИЯТЛАРИ , ضياء الإسلام: مجلد 2 عدد 3 (2019)

Baxriddin SALIMOV, ИЖТИМОИЙ ҲАЁТДАГИ МАЪНАВИЙ ТАҲДИДЛАР ВА УЛАРНИНГ ФАЛСАФИЙ ЕЧИМЛАРИ , ضياء الإسلام: مجلد 2 عدد 3 (2019)

Bekzodbek MUKHTAROV, «АЛ-ФИҚҲ АН-НОФЕЪ» АСАРИ ҚЎЛЁЗМАЛАРИНИНГ КОДИКОЛОГИК ТАҲЛИЛИ , ضياء الإسلام: مجلد 2 عدد 4 (2019)

Aziza QURBONOVA, ОСОБЕННОСТИ ИУДАИЗМА И ИСЛАМА В ВОПРОСЕ КАШРУТ И ХАЛЯЛЬ В ПИЩЕ , ضياء الإسلام: مجلد 6 عدد 4 (2023)

Feruza NIZAMOVA, АМИР ХУСРАВ БАДИИЙ МЕРОСИДА БАДИИЯТ АНЪАНАЛАРИ , ضياء الإسلام: مجلد 2 عدد 4 (2019)

يمكنك أيضاً إبدأ بحثاً متقدماً عن المشابهات لهذا المؤلَّف.