DOI:
https://doi.org/10.47980/TLOI/2022/2/4%20-%2010Ключевые слова:
наука баляга кинайа муканна анху муканна бихи таъриз талвих рамз ишара ташбих мушаббах мушаббах бихиАннотация
В современном мире в языкознании и литературоведении возрастает интерес к изучению истории, структуры, значения терминов, способов применения художественных средств науки о баляга. В работах средневековых исламоведов подчеркивается, что наука о bayan, являясь одной из составляющих науки о баляга, изучает способы ясного и лаконичного выражения мыслей. По мнению некоторых специалистов, слова «bayān» и «balāǧa» могут употребляться в одном и том же значении. Иными словами, оба термина рассматриваются в классификации мусульманских восточных наук как высшая ступень искусства речи, состояние восхождения к вершине красноречия. В статье изучены особенности kinaya и tashbih, которые являются приемами bayan, на основе работ таких ученых, как Абу Якуб Юсуф Саккоки, Абдуррахман Казвини и Атауллах Хусейни. В статье особое внимание уделено определению kinaya и tashbih, их составу и видам.
Особенности kinaya и tashbih изучались арабскими учеными с раннего средневековья. Ученые разделили kinaya на mavsuf и nisbat, qarib и baid. Абу Якуб Юсуф Саккоки, сыгравший важную роль в становлении науки баляга в арабском языке, показал такие виды kinaya, как ta’riz, talvih, ramz и ishara. Последующие ученые развили идеи по этому вопросу.
В статье также показаны виды tashbih, которые считаются наиболее распространенными в художественной литературе. Классификации tashbih по его видам и названиям несколько изменились в процессе развития баляга. Tashbih по свойствам mushabbah и mushabbah bihi делится на типы – xissiy и ‘aqliy, mufrad и murakkab, malfuf (завернутый), mafruq (разделенный), tasviya (уравновешенный), jam’ (собранный). По сходству были выделены такие части, как haqiqiy и xayoliy; mufrad, murakkab, muta’addid; xissiy и ‘aqliy; tamsiliy ва ǧayritamsiliy; mufassal и mujmal; qarib mubtazal ва ǧarib ba’id. По способу уподобления различают части, называемые mursal, muakkad, и части maqbul (приемлемый), и mardud в соответствии с целями tashbih. В статье говорится, что в баляге использовались восемь видов tashbih по их участию, три вида по их степени и семь видов по их смыслу.
Скачивания
Библиографические ссылки
1. Akmalxonov, A. (2021). The views of Abu Yakub Sakkoki on the place of letters in words. Galaxy International Interdisciplinary Research Journal, 9(05), 229-232.
2. Al-Jurjoniy, Abd al-Qahir. (2010). Al-nahw al-balagiy wa ‘alaqatuhu bi-nazariyya al-nazm ‘inda Abd al-Qahir al-Jurjoniy. Retrieved from http://ali-mawassi.blogspot.com/2010/02/blog-post.html.
3. Al-Sakkaki, Yusuf (2014). Miftah al-ulum. Dar al-kutub al-ilmiyya.
4. Al-Zubaydi, Murtada (2006). Taj al-‘arus min jawahir al-qamus. Taba’at al-Kuwayt.
5. Awni, Homid (2018). Al-mihaj al-wadih li al-balaga. Al-maktaba al-azhariyya li al-turas.
6. Hasan, Abd al-Rahman (2018). Al-balaga al-‘arabiyya asasuha wa ‘ulumuha wa fununuha.
7. Hojiahmedov, А. (1998). Poetic arts and classical rhyme. Tashkent: Sharq.
8. Husayniy, Atoulloh (1981). Badoyi’u-s-sanoyi’. Forschadan A. Rustamov tarjimasi. Tashkent.: Gʻ.Gʻulom nomidagi Adabiyot va san’at n-ti.
9. Gulomova, H. (2020). On the Art of Afzali’s Majma‘ul Masoil. International journal of multidisciplinary research and analysis. 2020(03). 348-357.
10. Ibn Manzur (2007). Lisan al-arab. Al-Qahira: Dar al maarif.
11. Is’hoqov, Y. (2006). So‘z san’ati so‘zligi. Toshkent: Zarqaynar.
12. Kudelin, A. B. (1984). Konsepsiya kanona v srednevekovoy arabskoy poetike. (Diss. … dokt.filol.nauk.)
13. Kudelin A.B. (1983). Moskva. Srednevekovaya arabskaya poetika (vtoraya polovina VIII-XI vek.)
14. Jarim, A., Amin, M. (1999). Al-balaga al-wadiha. Al bayan. Al-maani. Al-badi’. Al-Qahira.
15. Mansur, Abdulaziz (2001). Qur’oni Karim ma’nolarining tarjimasi. Toshkent: Toshkent islom universiteti.
16. Mamajonov, A., Ibragimova, E. (2000). Kinoya – sub’yektiv munosabat ifodalash usullaridan biri. O‘zbek tili va adabiyoti. 2000(4). 14-16.
17. Мирафзалов, М. (1996). Саъдуддин Тафтазоний ва балоғат илмлари. Шарқ машъали. 1996 (1-2). 37-39.
18. Mullasodiqova, N. (2003). Arab balog‘at ilmida ta’kid vositalarini ishlatish qoidalari. Sharqshunoslik. 2003 (2). 11-16.
19. Naif al-Shahud, Ali. Al-xulasa fi ‘ulum al-balaga. Retrieved from https://www.noor-book.com
20. Nasirova, M. (2020). The signs and features of arabic non-declinable words. The Light of Islam, 2020(4), 117125.
21. Nig‘monov, A. (2020). Rhythmic-syntactic parallelisms in old turkic poetry (by example of extract from «Devon lugati-t-turk»). The Light of Islam, 2020(1), 185-191.
22. Qazwini, Jalal al-din (1998). Al-idah fi ‘ulum al-balaga. Bayrut.
23. Rustamiy, S., Lutfullaeva, D., & Gulomova, H. (2020). The Importance of Balagha Science in Aesthetic Education. PalArch’s Journal of Archaeology of Egypt/Egyptology, 17(6), 8882-8886.
24. Rustamiy, S. (2019). On significance of science of Balāǧat in achieving linguisticaesthetic perfection. The Light of Islam, 2019(4), 14.
25. Saydumarov, Murtazo (1996). Haririy maqomalari. Toshkent: Qomuslar bosh tahririyati.
26. Shoaliyeva, N. (2019) «Seven stages in «Mantic ut-tyre» («The journey of logic») By Attar in Sukhrob Sipehri’s poem «Adress», The Light of Islam: 2019(4), 145-153.
27. Sharifov, Zokir (2002). Arab tili. Balog‘at fanidan ma’ruzalar matni. Toshkent: Movarounnahr.
28. Wahidi, Ali bin Ahmad Ali. Sharh diwan al-Mutanabbi. http://www.shamela.ws
29. Watwot, Rashid al-din (2009). Hadaiq al-sihr fi daqaiq al-shi’r. T. 2. al-Qahira.
30. Ziyovuddinova, Мuxlisa (2001). Abu Abdulloh al Xorazmiyning «Mafotih al-ulum» asarida poetika. (Aruz, qofiya, badiiyat ilmi istilohlari tarixiga oid). Tashkent.

