Jild 8 № Special Issue 2 (2025)

“Sekulyarizatsiya" atamasi Yevropa til oilalariga mansub xalqlar tilida “Vestfaliya sulhi” natijasida isle ’molda bo ‘lib kelmoqda. Sekulyarizatsiya odatda, ma ’lum bir mamlakat hukumati hamda undagi diniy institutlar о ‘rtasidagi munosabatni tasvirlash uchun ishlatiladi. Sekulyarizatsiya jarayonining kelib chiqish sabablari va jamiyat hayotiga ко ‘rsatgan о ‘ziga xos ta’siri yahudiy, xristian va musulmonjamiyatlarini chetlab о ‘tmadi. Butting natijasida, mazkur uch dinga e’tiqod qiluvchilar orasida dinlarini yangi shart-sharoitlar bilan uyg ‘unlashtirish; uning dasllabkipaydo bo jgan muddatdagi holatini saqlab qolish tarafdorlari hamda dunyoviy tamoyillar asosida hayot kechirishni ustun ко ‘ruvchilar toifasi shakllandi.

 Mazkur maqolada 2025-yil 25-fevralda qabul qilingan O‘zbekiston Respublikasida vijdon erkinligini ta’minlash va diniy sohadagi davlat siyosati konsepsiyasining ahamiyati haqida so‘z boradi. Shuningdek, unda keltirilgan bandlar, xususan, oila va nikoh munosabatlari yo‘nalishida aks etgan me’yoriy xulosalar ilmiy-nazariy jihatdan tahlil etilgan. Oila institutini mustahkamlash va nikoh muqaddas tushuncha ekanligi konsepsiyada yanada ochiqlanganligiga e’tibor qaratilgan. Shu bilan birga, bir necha tavsiyaviy xulosalar ham taqdim etilgan.

Ушбу мақолада Узбекистан Республикасида фуқароларнинг виждон эркинлиги таъминлаш ва диний соҳадаги давлат сиёсати Концепцияси ҳақидаги Қонуннинг боблари, хусусан, унинг "Дунёвий давлатни ривожлантиришнинг устувор йўналишлари ва механизмлари ” деб номланган 6-бобида баён этилган иқтисодиётни тартибга солишга оид йўналиши атрофлича шарҳланган. Мақолада иқтисодиёт соҳасидаги дунёвийлик бу — давлат томонидан иқтисодиёт субъектлари ўртасидаги муносабатларни тартибга солигида эмпирик далиллар, оқилона таҳлил ва объектив кузатувларга асосланган иқтисодий қонуниятлар, принциплар ва институтларга таяниш заруратига алоҳида эътибор қаратилган. Шунингдек, иқтисодиётни тартибга солиш йўналишидаги дунёвийликни таъминлашнинг асосий механизмлари ёритиб берилган.

Mazkur maqolada dunyoviy davlat boshqaruvining siyosiy, ijtimoiy-psixologik va boshqaruv psixologiyasi nuqtai nazaridan tahlili keltirilgan. О ‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va «Fuqarolarning vijdon erkinligini ta’minlash va diniy sohadagi davlat siyosati konsepsiyasi» asosida, davlat boshqaruvidafuqarolarning huquq va burchlari, jamoatchilikfikriningshakllanishi, ijtimoiy barqarorlik va davlat xizmatchilarining psixologik kompetentligi muhokama qilinadi. Shuningdek, boshqaruv psixologiyasi nuqtai nazaridan davlat rahbarlarining psixologik omillarga asoslangan qaror qabul qilish mexanizmi tahlil qilinadi.

 Мақолада Ўзбекиспюннинг диний соҳадаги давлат сиёсати концепцияси таҳлил қилинади. Давлатнинг дунёвийлиги, конфессиялар тенглиги, аралашмаслик, виждон эркинлиги каби тамойиллар кўриб чиқилади. Конфессиялараро муносабатларни уйгунлаштириш, экстремизмнинг олдини олиш, барқарорликни таъминлаш каби мақсадлар ёритилади. Қонунчилик, давлат органлари, диний ташкилотлар билан ўзаро ҳамкорлик, таълим каби амалга ошириш механизмлари тавсифланади. Узбекистоннинг давлат ва дин муносабатларига бўлган ёндашувларига умумий назар ташланади.

Ushhu maqolapsixologik immunitet konsepsiyasining tahliliga bag'ishlangan bo ‘lib, uning shakllanishida din omili va zamonaviy mafkuraviy chaqiriqlarningo'rni haqida gap boradi. Globallashuv va axborot xurujlarining yoshlarning ma ’naviy-ruhiy barqarorligiga ta’siri o'rganilib, islom dinining ma’naviy-axloqiy qadriyatlarini ta’lim jarayoniga singdirish muhimligi ta ’kidlanadi. Muallif dunyoviylik tamoyillariga sodiqlik va turli diniy, madaniy an ’analar о ‘rtasidagi о ‘zaro tushunishni saqlashga alohida e 'tibor qaratgan holda, psixologik immunitetni rivojlantirishga kompleks yondashuvni taklif etadi, jumladan, nazariy tayyorgarlik, amaliy faoliyat va jamiyat hayotida faol ishtirok etish.

Мазкур мақолада бугунги кунда мамлакатимизда фаолият кўрсатаётган, дикий ва тиббий психологик йўналишда амалиётлар олиб бораётган “мутахассислар” га нисбатан “Узбекистан Республикаси фуцароларининг виждон эркинлигини таъминлаш ва диний сщадаги давлат сиёсати концепцияси”да берилган баҳо ҳамда талаблар тўгрисида маълумотлар берилади. Маълумки, айрим сохта психологлар дин коми билан тиббий хизматни амалга отирмоқдалар ва мижозларга шифо беришнинг ўрнига, уларнинг эътиқодига ақидавий жиҳатдан салбий таъсир курмоқдалар. Концепциянинг “илмий исботланмаган медицинами оммавий таргиб цилмаслик,> масалаларга ҳам эътиборини қаратганлиги диққатга сазовордир.

Ushbu maqolada 0‘zbekiston Respublikasining 2025-yil 25-fevralda qahul qilingan “O'zbekiston Respublikasida fuqarolarning vijdon erkinligini ta ’miniash va diniy sohadagi davlat siyosati konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Qonuni (O‘RQ-1037-son) tahlil qilinadi. Mazkur hujjat diniy erkinlik va davlat nazorati о ‘rtasidagi muvozanatni ta’minlash, shuningdek, konfessiyalararo totuvlikni mustahkamlashga qaratilgan. Maqolada qonunning asosiy qoidalari, uning amaliy ahamiyati va mamlakatda diniy siyosatning shakllanishidagi roll ко ‘rib chiqiladi.

Ushbu maqolada 0‘zbekiston Respublikasining 2025-yil 25-fevralda qahul qilingan “O'zbekiston Respublikasida fuqarolarning vijdon erkinligini ta ’miniash va diniy sohadagi davlat siyosati konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Qonuni (O‘RQ-1037-son) tahlil qilinadi. Mazkur hujjat diniy erkinlik va davlat nazorati о ‘rtasidagi muvozanatni ta’minlash, shuningdek, konfessiyalararo totuvlikni mustahkamlashga qaratilgan. Maqolada qonunning asosiy qoidalari, uning amaliy ahamiyati va mamlakatda diniy siyosatning shakllanishidagi roll ко ‘rib chiqiladi.

 Узбекистан Республикаси жаҳон ҳамжамиятига кириб бораётган бир шароитда турли конфессия вакиллари билам мулоқот қилишнинг юксак маданиятига эришиш катта аҳамият касб этади. Узбек халқининг илеор мадании ва маънавий меросини тиклаш ва янги шароитда янада ривожлантириш, бу ҳудуддаги илк замондан ҳозиргача мавжуд динлар тарихи, ҳаётий тажрибаси, тадрижий тараққиётини ўрганиш ватам тарихини чуқурроқ тушуниб етиш, уни севши ва у билан фахрланиш ҳис-туйгуларини шакллантиришга хизмат қилади. Дин ва қонун ўзаро муносабатларини билиш республикада демократии ҳуқу'қий жамият қуриш пойдеворини мустахкамлашга хизмат килади.

Мақолада дунёвий давлат контекстида виждон эркинлигини таъминлашнинг ўзига хос узбек модели кўриб чиқилади. Динин эркинлик ҳуқуқини кафолатловчи конституциявий ва қонунчилик асослари, шунингдек, конфессиялараро мулоқот ва багрикенгликка хизмат қилувчи амалий механизмлар таҳлил қилинади. Ўзбекнинг виждон эркинлигини таъминлашга бўлган ёндашувининг ўзига хослигини шакллантирувчи тарихий ва маданий контекстга алоҳида эътибор қаратилади. Мақолада диний анъаналарга ҳурмат ва дунёвийлик принциплари ўртасида мувозанатни сақлаб, давлатнинг диний соҳани тартибга солишдаги роли ҳам ёритпилади.

Узбекистан Республикасидадиний соҳадаги давлат сиёсати қонунийлик, виждон эркинлиги, диннинг давлатдан ажратилганлиги, тенглик, эркин танлов, динлараро мулоқот ваўзаро тушуниш каби асосий принципларга таянади. Ўз навбатида “динлараро мулоқот ваўзаро тушуниш ’’ принципы асосида турли динларга эътицод қиладиган ёки бирор-бир динга эътиқод қилмайдиган фуқаролар, турли конфессияларга оид ташкилотлар ўзаро диний багрикенглик, муроса, ҳурмат ваўзаро тушуниш асосида мулоқот ўрнатади.

Ушбу мақолада бугунги кунда цабул цилинган Узбекистан Республикасида фуқароларнинг виждон эркинлигини таъ.минлаш ва диний соҳадаги давлат сиёсати концепцияси ва унинг тарихий аҳамияти ҳақида сўз боради. Мақолада Узбекистондаги диний багрикенглик ва миллатлараро тотувлик руҳининг цадимдан мавжуд бўлиб келганлиги далиллар асосида кўрсатиб берилган.

Ушбу мақолада Ўзбекистонда миллатлараро тотувлик ва диний багрикенгликни таъминлаш борасида амалга оширилаётган давлат сиёсати, унинг ҳуқуқий асослари ва амалий натижалари таҳлил қилинади. Шунингдек, тарихий мерос, ижтимоий барқарорлик ва миллатлараро муиосабатлариинг мустаҳкамланишига қаратилгаи чора-тадбирлар ёритилган. Багрикенглик ва ҳамжиҳатликнинг мамлакат тараққиёти ва тинчлигидаги ўрни ҳамда келажакдаги ривожланиш истиқболлари таҳлил қилинган.

Ўзбекистон ҳудудида қадим даврлардан турли маданият, тил, урф-одат, турмуш тарзига эга бўлган, хилма хил динларга эътиқод қилувчи аҳали яшаган ўлка сифатида бир қатор тарихий манбаларда қайд этилган.
Узбекистан кўп миллатли, кўп конфессияли давлатдир. Бундай давлатда миллатлараро тотувлик ва диний багрикенглик ижтимоий-сиёсий барқарорлик ва тараққиётни таъминлашнинг асосий шартларидан бири ҳисобланади. Шунингучун диний багрикенглик мамлакатимизда қурилаётган демократик жамиятнинг асосий тамойилларидан биридир. Зеро, мамяакатимизда 16 диний конфессия ўзаро багрикенглик ва тотувликда фаолият кўрсатлюқда.
Ушбу мақолада Ўзбекистонда диний багрикенгликнинг тарихий асослари тадқиқ қилинган. Шунингдек, буддавийлик, я^удийлик, зардуштийлик ва христианлик каби диний конфессия вакилларининг юртимизга кириб келиши, багрикенглик муҳитидаги тарихий жараёнлар таҳлил этилган.

Mazkur maqolada 2025-yil 25-fevralda qabul qilingan О ‘zbekiston Respublikasida vijdon erkinligini ta ’miniash va diniy sohadagi davlat siyosati konsepsiyasining ahamiyati haqida so 'z boradi. Shuningdek, unda keltirilgan bandlar, xususan, oila va nikoh munosabatlari yo 'nalishida aks etgan me yoriy xulosalar ilmiy-nazariy jihatdan tahlil etilgan. Oila institutini mustahkamlash va nikoh muqaddas tushuncha ekanligi konsepsiyada yanada ochiqlanganligiga e ’tibor qaratilgan. Shu bilan birga, bir necha tavsiyaviy xulosalar ham taqdim etilgan.

Mazkur maqola 2025-yil 11-fevralda qabtd qilingan “Fuqarolarning vijdon erkinligini ta ’miniash va diniy sohadagi davlat siyosati konsepsiyasini tasdiqlash to ‘g ‘risida ”gi О ‘zbekiston Respublikasi Qonuni t ahi Higa bag'ishlangan. Asosan ushbu qonunning oila institutiga, xususan nikohning ijtimoiy hodisa sifatida huquqiy tartibga solinishiga ta siri о 'tganiladi. Tadqiqot yuridik, sotsiomadaniy va siyosiy tahlilni birlashtirgan tarmoqlararo yondashuvga asoslanadi hamda normativ-huquqiy manbalar, ekspert fikrlari va empirik ma ’lumotlarga tayanadi. Mualliflar dunyoviylik, inson huquqlari va diniy an ’analar о ‘rtasidagi muvozanatni ta ’minlashga oid tavsiyalarni ilgari suradi.

Мазкур мақолада Ўзбекистон Республикасида диний соҳадаги давлат сиёсати концепциясининг асосий принциплари таҳлил қилинади. Концепциянинг дунёвнй давлатда виждон эркинлини таъминлаш, диний багрикенгликни мустаҳкамлаш ва жамиятда конфессиялараро бирдамлик муҳити барқарорлигини сақлашдаги ўрни очиб берилади.

Maqolada O'zbekiston Respublikasining 2025-yil 25-fevraldagi O'RQ-1037-sonli “Fuqarolarning vijdon erkinligini ta’miniash konsepsiyasi va diniy sohada davlat siyosati”ni tasdiqlash to'g'risidagi qonuni tahlil qilingan. U diniy erkinliklar sohasidagi davlat siyosatining asosiy tamoyillari, maqsad va vazifalarini, shuningdek ularni amalga oshirish mexanizmlarini belgilaydi. Qonun konfessiyalararo totuvlikni mustahkamlash, fitqarolarning vijdon va e ’tiqod erkinligi huquqlarini himoya qilish, bag'rikenglikni rivojlantirish va radikallashuvning oldini olishga qaratilgan. Diniy va dunyoviy qadriyatlarni uyg‘unlashtirish, qonun ustuvorligini ta 'miniash, demokratiyani mustahkamlash masalalari ham ко ‘rib chiqilmoqda.

Ушбу мақолада Узбекистан Республикасининг янги қабул қилинган Конституцияси 1-моддасида уз аксини топган: “Узбекистан - бошқарувнинг республика шаклига зга бўлган суверен, демократии, ҳуқуқий, ижтимоий ва дунёвий давлат ” тамойилининг ҳар бир тушунчаси мазмун-моҳияти илмий асосда таҳлил қилинган.
Шунингдек, мақолада Узбекистан Республикаси Президента Шавкат Мирзиёевнинг 2023 йил 8 май купи референдум якунларига багшиланган учрашувдаги маърузасида кўтарилган ёшлар таълими ва тарбияси билан боелиқ долзарб масала ўрганилган.