Jild 6 № Special Issue 3 (2023)

Тарих давомида Евроосиёнинг бепоёнлиги савдо йўллари чорраҳаси бўлиб, бугунги кунда маълум бўлган Ипак йўлининг шаклланишига аста-секин ҳисса қўшган. Кўплаб йўл тармоқлари нафақат буюмлар учун, балки Евросиё халқлари цивилизациялари тарихи ва ривожланишига сезиларли таъсир кўрсатган билимлар, ғоялар, маданиятлар ва эътиқодларни узатиш учун ҳам хизмат қилди.

Араб тилида ундалма мавзуси, унинг матнларда келиш ўринлари ва маънолари ҳозирги кунга қадар араб олимлари томонидан чуқур ўрганилиб, бу соҳада улар томонидан етарлича илмий асарлар яратилган. Араб тилида ундалманинг турлари ва таҳлили, ундалмага мисоллар ва уларнинг маъно ва вазифалари ушбу мақолада очиб берилган.

Араб тили грамматикасига оид араб бўлмаган олимлар томонидан ёзилган асарлар кўпчиликни ташкил қилади. Шундай асарлардан biri Абу Яқуб Саккокийнинг “Мифтаҳу-л-улум” асари ҳисобланади. Асар ёзилганидан кейин жуда машҳур бўлиб, араб тили ўқитиладиган мадрасаларда асосий дарсликлардан biri сифатида кенг фойдаланилган. Олимнинг сўзни ташкил қилувчи энг кичик бирликлар ҳақида қарашлари соҳанинг етук олимлари томонидан эътироф этилади.

Мақолада Янги Ўзбекистонда сўнгги йилларда олиб борилаётган диний-маърифий қадриятларни асраш ва тарғиб этиш борасидаги ислоҳотлар, уларнинг мазмун-моҳияти, умуммиллий хусусияти, амалий жиҳатлари ҳамда халқаро даражадаги аҳамияти масалалари таҳлилга тортилган ва умумлашма хулосалар қилинган. Шунингдек, диний-маърифий соҳадаги ислоҳотларнинг жамият маърифий такомилидаги ўрни масалалари қарор ва фармонлар, ҳуқуқий норматив ҳужжатлар асосида атрофлича ёритилиши муайян умумлашма фикрларни илгари суриш имконини берган.

Таълим жараёнида лексикани ўргатиш муҳим аҳамият касб этади. Ўқитувчи бошқарувчи ва таълим жараёнини талабалар манфаатига йўналтирувчи вазифасини бажаради. Ўқитувчи тил ўрганувчининг сўз бойлигини ривожлантиришга ёрдам берадиган таълим асосларидан келиб чиқиб, мос услубни қўллаши зарур. Ўқитувчи янги сўзларни турли услуб ва воситалар орқали шарҳлаши мумкин. Мақолада лексика ўргатиш усул ва воситалари ҳақида келтирилган.

Мақолада педагогикада компетенция ва компетентлик tushunchasi, ushbu tushunchalarning ta’lim tizimiga kirish bosqichlari, arab tilini o‘rganish zaruriyatidagi obyektiv va subyektiv omillar, ta’lim natijalariga erishish va uni mehnat bozori ehtiyojlariga moslashtirish uchun zamonaviy ta’lim texnologiyalaridan foydalanish, shuningdek, har qanday kelajakdagi mutaxassisning ishlashi uchun zarur bo‘lgan bilim va ko‘nikmalarni ta’minlash bo‘yicha qarashlar mavjud, arab tilini tarqatishning ahamiyati, arab tilini o‘rganishni kompyuterlashtirish zarurati

Бугунги кунда хорижий тилларни ўқитишда инновацион методикалардан фойдаланиш самарали натижаларга эришишда заруриятга айланиб бормоқда. Чет тилини ўрганиш ва ўқитишнинг замонавий ёндашувлари мулоқот юритишга ўргатиш (коммуникатив ёндашув) ва нутқий вазиятга мос ҳаракат қилиш (фаолиятга йўналтирилган ёндашув)га асосланади. Мақолада араб тили таълимида талабалараро оғзаки нутқни ривожлантиришда қўлланиши мумкин бўлган “Суҳбат давралари” ҳақида сўз юритилади.

Араб халифалигида тилшуносликнинг пайдо бўлиши ва ривожланиши амалий эҳтиёжлар билан боғланади. Яъни бу даврда эски ёдгорликлар ва Қуръон тили билан жонли араб тили (шевалари) орасида катта фарқланиш юзага келади. VII-VIII аср араб тилшунослигининг дастлабки марказлари Ироқнинг Басра ва Куфа шаҳарлари ҳисобланган. Мақолада араб тилшунослиги тарихида Басра мактабининг тутган ўрни, асосчилари ҳақида маълумот берилади.

Arab tilshunosligida fe’l muhim hamda murakkab mavzulardan biriдир. Mazkur maqolada arab tilshunosligining eng dolzarb mavzularidan biri bo‘lgan fe’lning o‘timlilik holati haqida so‘z boradi. Maqola arab va o‘zbek tilshunosligidagi o‘timsiz va o‘timli fe’llar to‘g‘risida kerakli ma’lumotlarni qamrab olgan. Fe’lning o‘timlilik shakli arab tilshunoslari tomonidan batafsil o‘rganib chiqilgan. Shuningdek, o‘zbek tilshunosligida ham ushbu mavzuga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada o‘timli va o‘timsiz fe’llarning ikki tildagi o‘xshashlik va farqli jihatlari keltirib o‘tilgan.

Мақолада ислом тарихида шу диннинг муқаддас манбаларини ғаразли мақсадларда талқин этишга ҳаракат қилаётган гуруҳларнинг ноўрин иддаолари илмий асосда фош этилган. Айни кунда ўтмишдаги мутаассиб гуруҳларнинг ёндашув ва услубларини қўллашга уринаётган оқимларнинг даъволари ўринсиз экани очиб берилган. Шунингдек, ёш авлодни бағрикенглик руҳида тарбиялаш учун зарур бўлган жиҳатлар кўрсатиб ўтилган.

XXI asrda Axborot texnologiyalarining rivojlanishi, internetning ommalashuvi ta’lim tizimiga yangi – “masofaviy ta’lim” tushunchasini olib kirdi. Masofaviy ta’lim shunigdek, raqamli ta’lim, virtual ta’lim, elektron ta’lim deb ham atala boshlandi. Mazkur maqolada masofaviy ta’limning xususiyatlari, uni amalga oshirishdagi ijobiy va salbiy jihatlar ko’rib chiqilga. Pandemiya davrida O’zbekiston xalqaru universitetida olib borilgan masofaviy ta’lim arab tili o’qitish misolida yoritilgan.

Ушбу мақола ислом ва анъанавий иқтисодиётларда ижтимоий ҳимоянинг ўзига хос жиҳатlarini таҳлил қилишга бағишланган. Мақолада ижтимоий ҳимоя инсоният жамияти пайдо бўлгандан бери мавжуд бўлган доимий ривожланаётган ижтимоий-иқтисодий ва ижтимоий-маданий ҳодиса экани очиб берилган. Инсоният тарихининг турли даврларида ижтимоий ҳимоя ўзининг мазмун-моҳияти ва шаклу шамойилларига кўра бир-биридан фарқли жиҳатларининг мавжудлиги тавсифланган. Анъанавий иқтисодиётда ижтимоий ҳимоя бир қатор йўналишларда таснифланган. Исломда ижтимоий ҳимоянинг ўзига хос жиҳатлари ёритиб берилган. Шунингдек, мақолада тадқиқ этилаётган мавзуга далил сифатида исломда ижтимоий ҳимояга оид Қуръони карим оятлари ва ҳадислар келтирилган.

Mazkur maqolada jahon iqtisodiyotida turizm bozoridagi keskin raqobat kurashi natijasida О‘zbekistonda turizm tarmoqlarining samarali faoliyatini ta’minlash maqsadida sohada integratsiyalashgan marketing strategiyasi elementlaridan faollik bilan keng kо‘lamda foydalanish bо‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.

Kundalik hayotimizda tez-tez uchrab turadigan operatsiyalardan biri bu savdodir. Ushbu maqolada islom iqtisodiyotida savdo turlari, ularning o‘ziga xos jihattlari, sahih, botil va fosid savdo turlari, ularga qo‘yilgan talablar misollar bilan asoslab berilgan. Savdoda ixtiyor va ihtikor masalalari, ular bilan bog‘liq talablar, ularning mazmun-mohiyati, ushbu munosabatning to‘g‘ri bo‘lish shartlari ochib berilgan. Xulosada saxiylik, oliyjanoblik, foydada haddan oshmaslik, qasam ichishdan o‘zini saqlash, shaffoflik va aniqlik kabi elementlarning muhimligiga e’tibor qaratgan holda savdo jarayoniga kirishish shartligi asoslab berilgan.