Vol. 3 No. Special Issue 3 (2020)

Мақолада ўрта аср манбалари, жумладан, Абу Саъд Абдулкарим Самъонийнинг «Китобу-ал-ансоб», Ёқут Ҳамавийнинг «Муъжаму-л-булдон», Ҳожи Халифанинг «Кашфу-з-зунун» ва Жамолиддин Қифтийнинг «Инбоҳу-р-рувот» каби юзлаб мавсуъий асарлар асосида Бухорода яшаб ижод этган кўплаб муҳаддис олимларнинг ҳаёти ва илмий мероси таҳлил қилинади. Мазкур манбаларда Бухоронинг ислом дини қуввати сифатида тавсифланиши, минтақадаги илмий муҳитнинг юксаклиги, бухоролик муҳаддисларнинг ҳадис илми ривожига қўшган беназир ҳиссаси, шунингдек, уларнинг асарлари ва илмий фаолиятлари ҳақидаги муҳим маълумотлар келтирилган. Мақолада ўнлаб муҳаддис олимлар, жумладан, Али ибн Ҳасан Қунужий Бухорий, Абу Абдурраҳмон Ҳошид Оғизуний, Абу Наср Аҳмад Калободий, Муҳаммад Ғунжор каби зотларнинг таржимаи ҳоллари, устозлари, шогирдлари ва илмий мерослари ҳақида батафсил сўз юритилади. Шунингдек, ушбу олимларнинг Мовароуннаҳрда ҳадис илмининг шаклланиши ва тараққий этишида тутган ўрни, уларнинг илмий меросини ўрганишнинг долзарблиги ҳақида хулосалар берилган.

Мақолада Шайх Умар Валий Боғистонийнинг ҳаёти, унинг Тошкент вилояти Боғистон қишлоғида таваллуд топгани, Нақшбандия тариқатига алоқадорлиги, Бухорода Шайх Ҳасан Булғорийдан таълим олгани ва тасаввуф соҳасида комиллик даражасига эришгани ёритилган. Шунингдек, унинг ўғли Хованди Таҳурга қилган «Таҳур, мулла бўлма, сўфи бўлма, мусулмон бўл» каби пурҳикмат насиҳатлари, халқ орасида кенг тарқалган ривоят ва афсоналари, улуғ зотнинг камтарона турмуш тарзи, ҳалол меҳнати, боғдорчилик ва деҳқончилик билан шуғуллангани, шунингдек, унинг мақбараси, зиёратгоҳи ва бугунги кундаги аҳамияти ҳақида сўз юритилади. Мақолада Шайх Умар Боғистонийнинг баъзи ҳикматли сўзлари ва уларнинг ёш авлод тарбиясидаги аҳамияти ҳам таҳлил қилинган.

The article explores the life, spiritual lineage, and profound legacy of Bahauddin Naqshband, the founder of the Naqshbandiya Sufi order and the seventh pir of Bukhara. It delves into his birth in Qasri Hinduvon (later Qasri Orifon), his early spiritual training under Muhammad Boboi Samosi, Amir Kulol, and Abdulkholiq Gijduvani, as well as his unique 'Uvaysi' connection. The article examines the core principles of the Naqshbandiya tariqa, including the eleven foundational rules (rashhas) that combine the teachings of Khojagon with the new principles of 'Vuqufi zamon' (awareness of time), 'Vuqufi adad' (awareness of number), and 'Vuqufi qalb' (awareness of the heart). It highlights the slogan 'Dast ba kor, dil ba yor' (Hand in work, heart with the Lord) and discusses the importance of the 'Avrod' (litany) and 'qudsiy' (holy words) as part of his spiritual heritage. The article also covers his travels, meetings with other spiritual figures, and the global spread of the Naqshbandiya order, emphasizing his role in promoting hard work, humanism, and spiritual perfection, which remains a source of guidance for perfecting human character.

Мақолада Хожа Муҳаммад Ориф Ревгарийнинг ҳаёти, унинг Хожа Хизр томонидан «Ориф» деб аталгани, Абдулхолиқ Ғиждувонийга шогирдлиги, «Орифнома» рисоласи ва унинг тасаввуф илмидаги аҳамияти кенг ёритилган. Мақолада Ориф Ревгарийнинг орифлик даражаси, унинг Каъбани зиёрат қилгани ҳақидаги ривоят, вафоти ва мақбараси ҳақида маълумотлар берилган. Шунингдек, унинг инсон ва Аллоҳ ўртасидаги ҳижоблар, нафсни поклаш, қалб поклиги, сабр ва шукроналик каби тасаввуфий тушунчалар ҳақидаги қарашлари, «Орифнома»даги ҳикматли сўзлари ва уларнинг ёшларни маънавий тарбиялашдаги долзарблиги таҳлил қилинади. Мақолада унинг ҳаёт йўли ва мероси эзгулик ва маърифат тимсоли сифатида баҳоланади.

Мақолада IX-X асрларда Мовароуннаҳрда ҳадис илмининг ривожланиши, жумладан, муҳаддис ва фақиҳ Абдуллоҳ ибн Муҳаммад Субазмунийнинг ҳаёти, илмий фаолияти, устозлари ва шогирдлари ҳақида батафсил маълумот берилган. Мақолада унинг иккита муҳим асари – «Муснад Аби Ҳанифа» ва «Кашф ал-осор фи маноқиб Аби Ҳанифа» таҳлил қилиниб, уларнинг ҳанафий фиқҳи ва ҳадисшунослик ривожидаги ўрни, кейинги давр олимлари томонидан бу асарларга ёзилган шарҳлар, қўлёзма нусхаларининг сақланиши ва илмий аҳамияти ёритилган. Шунингдек, Субазмунийнинг илмий сафарлари, унинг «Устоз» тахаллуси билан танилиши, саройда фиқҳий масалалар бўйича фатволар чиқаргани, ҳадис илмидаги юксак мавқеи ва унинг илмий меросининг бугунги кундаги долзарблиги ҳақида хулосалар берилган.

Мақолада буюк тарихчи, муҳандис Абу Бакр Муҳаммад ибн Жаббор ан-Наршаҳийнинг ҳаёти ва унинг «Тарихи Бухоро» асари ҳақида сўз боради. Асар 943-944 йилларда араб тилида ёзилиб, Сомонийлар ҳукмдорига бағишланган. Мақолада асарнинг ёзилиш тарихи, унинг форс-тожик тилига таржима қилиниши, қайта ишланиши, қўлёзма нусхалари, Париж, Теҳрон, Бухородаги нашрлари, шунингдек, Н.Ликошин ва Р.Фрай томонидан рус ва инглиз тилларига таржималари ҳақида маълумот берилган. Наршаҳийнинг асари Бухоронинг қадимги тарихи, шаҳарнинг турли номлари, Афросиёб, Сиёвуш каби афсонавий шахслар, исломнинг кириб келиши, Абу Ҳафс Кабир каби уламолар фаолияти ҳақида бебаҳо манба экани таъкидланган. Шунингдек, асарнинг Ватанимиз тарихи, давлатчилик, шаҳарсозлик ва амалий санъатни ўрганишдаги аҳамияти ёритилган.

Мақолада архив ҳужжатлари, хусусан, Ўзбекистон Республикаси Марказий давлат архиви «Қушбеги» фондидаги маълумотлар асосида Бухородаги муқаддас зиёратгоҳлар, жумладан, Абу Ҳафс Кабир Бухорий мақбараси, Мири Хурд Мири Калон хонақоҳи ва етти пир зиёратгоҳларига қилинган вақфлар, уларнинг таъмири, моддий қўллаб-қувватланиши таҳлил қилинади. Мақолада Амир Темур, Мирзо Улуғбек, Абдуллахон, манғит амирлари томонидан зиёратгоҳларга ажратилган ер-мулклар, пул маблағлари, ходимларнинг ойлик маошлари, хатмоналар ўтказиш каби маълумотлар келтирилган. Шунингдек, ушбу вақф ҳужжатлари орқали олимлар ва тасаввуф шайхларининг ижтимоий ҳаётдаги юксак мавқеи, зиёрат туризмининг ривожланиши ва бугунги кунда Бухорога зиёратчилар оқимининг ортиши ҳақида хулосалар берилган.

Мақолада бошқирд олими, маърифатпарвар Аҳмад Заки Валидий Тўғоннинг 1913-1914 йилларда Туркистонга, хусусан, Бухорога қилган илмий сафари, унинг қўлёзмалар, кутубхоналар ва тарихий ҳужжатлар билан ишлаши батафсил ёритилган. Заки Валидийнинг Алишер Навоий, Бобур, Аҳмад Яссавий каби мутафаккирлар мероси, «Девон луғоти турк», «Тарихи Рашидий» каби асарлар ҳақидаги тадқиқотлари, Бухорода топилган нодир қўлёзмалар, жумладан, Қуръони Каримнинг туркий тилдаги қадимий нусхаси ҳақидаги маълумотлар берилган. Шунингдек, мақолада Валидийнинг жадидчилик ҳаракатидаги фаолияти, унинг маърифат, миллий ўзликни англаш, диний бағрикенглик ва ижтимоий ислоҳотчилик ҳақидаги қарашлари, уламоларнинг фалсафага бўлган муносабати ва тасаввуф ҳақидаги фикрлари таҳлил қилинган.

Мақолада сомонийлар даврида яшаган ҳанафий фақиҳ Абу-л-Ҳусайн Али ибн Яҳё аз-Зандависатийнинг асарлари, хусусан, «Равзат ал-уламо ва нузҳат ал-фузало», «Рисола фи-л-ҳикма ал-илоҳиййа» ва «Нузум ал-фиқҳ» китобларида фиқҳ, тасаввуф ва ҳадис илмларининг ўзаро уйғунлашуви таҳлил қилинади. Мақолада асарнинг тузилиши, мазмуни, ундаги фиқҳий, тасаввуфий ва каломий мавзулар, муаллифнинг ўз давридаги уламолар билан алоқалари, асарнинг манбашуносликдаги аҳамияти, шарқ ва ғарб кутубхоналарида сақланаётган қўлёзма нусхалари ҳақида маълумот берилган. Шунингдек, Зандависатийнинг намозни форсча бошлаш, таҳорат, қабр азоби каби масалаларга ёндашуви, унинг ғояларининг кейинги давр олимларига таъсири ва бугунги кунда экстремизмга қарши курашдаги аҳамияти ёритилган.

Мақолада XVI-XIX асрларда Ўрта Осиёда тасаввуф тариқатларининг кенг ёйилиши, Бухоро ва унинг атрофидаги муқаддас зиёратгоҳларга зиёрат қилиш одати, зиёратнинг ижтимоий ва маънавий аҳамияти таҳлил қилинади. Мақолада зиёратчиларнинг икки хил ҳолати (йўл-йўлакай ёки машаққатли ишлар олдидан) ташриф буюриши, ҳукмдорлар (Абдуллахон II, Имомқулихон) ва шайхларнинг зиёратгоҳларга ташрифлари, сайёҳлар (А.Вамбери, В.В.Крестовский, П.И.Демезон)нинг ёзувлари асосида Баҳоуддин Нақшбанд, Абдуҳолиқ Ғиждувоний, Хожа Саъд каби зиёратгоҳларнинг машҳурлиги, уларга бўлган эътиқод, «Санги мурод» каби урф-одатлар, шунингдек, зиёратгоҳлар атрофидаги иқтисодий фаолият (киракашлар, бозорлар) ҳақида батафсил маълумот берилган. Мақолада «Етти пир» зиёратининг тарихий илдизлари ва унинг замонавий аҳамияти ҳам ёритилган.

Мақолада Мавлоно Яъқуб Чархийнинг «Рисолаи унсия» асари асосида нақшбандия тариқатидаги устоз-шогирд муносабатлари, хусусан, Яъқуб Чархийнинг устози Баҳоуддин Нақшбанд билан бўлган маънавий алоқалари ёритилади. Мақолада Яъқуб Чархийнинг Бухорога илм талабида келиши, устозидан таълим олиш жараёни, «илоҳий қабул пайкони» воқеаси орқали тариқат сирларини ўрганиши, устозининг унга берган насиҳатлари, ҳадислардан келтирган далиллари ва тариқат адаби таҳлил қилинган. Шунингдек, устоз вафотидан кейинги руҳий алоқалар, Яъқуб Чархийнинг бошқа тариқатларга мойил бўлиши ва устози руҳининг уни тўғри йўлга қайтаргани, тариқатдаги ички интизом ва шариатга амал қилишнинг аҳамияти ҳақида сўз боради.

Мақолада Бухоро амири Олимхоннинг шахсий табиби, «Ҳаким» тахаллусили Мўминжон Ҳаким Марғилонийнинг (1894-1973) хотиралари таҳлил қилинади. Ушбу хотиралар амир саройидаги ижтимоий-сиёсий ҳаёт, амирнинг уламолар, муллалар ва жадидлар билан муносабати, унинг ҳукмронлик услуби, турмуш тарзи, Бухородаги иқтисодий ва ижтимоий ҳолат, тиббий амалиёт, халқнинг Наврўз байрами ва бошқа анъаналари ҳақида муҳим маълумотлар беради. Мақолада Мирзо Салимбек, муфтий Абдурозиқ каби сарой аёнлари, амирнинг намоз ўқиши, «камбағал муллавачча» ҳақидаги ҳикоя, мадрасадаги ош ўғирлаш воқеаси, Бухородаги тинчлик ва ўғрилик йўқлиги ҳақидаги қизиқарли хотиралар келтирилган. Хотираларнинг тарихий манба сифатидаги аҳамияти ва уларнинг нашр этилиши зарурлиги таъкидланган.

Мақолада Бухоронинг ислом маданияти маркази сифатидаги тарихий ўрни, исломнинг кириб келиши ва тарқалиши, араблар истилоси (Қутайба ибн Муслим), Бухоронинг «Қуббатул ислом» деб аталиши, моғуллар босқини, темурийлар ва шайбонийлар давридаги тикланиш, мангитлар сулоласи ҳукмронлиги, Бухоро амирлигининг тузилиши ва рус протекторати, «Ёш Бухороликлар» ҳаракати, совет давридаги диний қадриятларга қарши кураш ва мустақилликдан кейинги маънавий тикланиш жараёнлари кенг ёритилган. Мақолада Имом Бухорий, Баҳоуддин Нақшбанд, Абдухолиқ Ғиждувоний каби буюк алломалар меросини ўрганиш, 2020 йил Бухоронинг «Ислом маданияти пойтахти» деб эълон қилиниши, Президентнинг «Маърифат ва диний бағрикенглик» резолюцияси ташаббуси каби замонавий аҳамиятли масалалар ҳам таҳлил қилинган.

Мақолада Бухоро воҳасида азалдан қўлланиб келинган мучал (12 йиллик ҳайвонлар сикли) тақвими, унинг келиб чиқиши, тарихий афсоналар, мучал йилларининг номланиши ва тартиби ҳақида маълумот берилган. Шунингдек, бухороликларнинг мучал туйини нишонлаш маросими, хусусан, 13 ёшга тўлган ўғил-қизларга бошдан оёқ янги кийим (сарпо) кийдириш, катачапўшон маросими, калтача кийиш одати, хайр-садақа бериш, улуш тарқатиш, сумалак пишириш каби анъаналар, уларнинг этнологик аҳамияти ва замонавий кўринишлари ёритилган. Мақолада мучал маросимининг ижтимоий-маънавий тарбиядаги роли, унинг трансформациялашуви ва бугунги кунидаги ижро шакллари таҳлил қилинган.

Мақолада Бухородаги ислом меъморий ёдгорликлари, хусусан, Минораи Калон, Исмоил Сомоний мақбараси, Калон жомеъ масжиди, Мир Араб мадрасаси, Намозгоҳ масжиди, Чор Бакр мажмуаси, Баёнқулихон мақбараси, Вобкент минораси, Кўкалдош, Абдуллахон, Модарихон, Абдулазизхон мадрасалари, Хўжа Зайниддин ва Баланд масжидлари каби обидаларнинг сақланиши, таъмирланиши, XX аср бошларидаги ҳолати таҳлил қилинади. Мақолада Средазкомстарис ва Бухаркомстарис фаолияти, архитекторлар Гинсбург, М.М.Логинов, П.С.Касаткиннинг таъмирлаш ишлари, 1920-1928 йиллардаги реставрация жараёнлари, Бухоро обидаларининг илк кўринишини сақлаб қолишдаги тарихий аҳамияти ёритилган.

Мақолада IX асрда яшаган, «Мовароуннаҳр муҳаддиси» сифатида танилган Ҳайсам ибн Кулайб Шошийнинг ҳаёти, илмий фаолияти, устозлари (Исо ибн Аҳмад Аскалоний, Имом Термизий, Абу Ҳотим Розий ва бошқалар) ва шогирдлари (Абулқосим Хузоъий Балхий, Абулфазл Мансур Қағозий, Абу Абдуллоҳ ибн Манда ва бошқалар) ҳақида батафсил маълумот берилган. Мақолада унинг «Муснад ал-Кабир» асари, бу асарнинг ҳадисшуносликдаги ўрни, Имом Термизийнинг «Жомеъ» нусхасидаги ҳадислар, шунингдек, Заҳабий, Ёқут Ҳамавий, Суютий, Зиёвуддинхон ибн Эшон Бобохон каби олимларнинг Имом Шоший ҳақидаги фикрлари таҳлил қилинган. Мақолада Имом Шошийнинг Бухородаги илмий мероси, унинг ҳадис тарқатишдаги саъй-ҳаракатлари ва бугунги кундаги долзарблиги ёритилган.

Мақолада 1858 йилда генерал-полковник Н.П.Игнатев бошчилигидаги экспедиция таркибида Бухорога келган фотограф Антон Степанович Муренконинг фаолияти, унинг олган тарихий суратлари ва уларнинг аҳамияти ҳақида сўз боради. Мақолада экспедициянинг мақсади (савдо шартномалари, рус маҳбусларини озод қилиш), унинг таркиби, Муренконинг дагерротип аппарати, Бухорода олинган икки сурат («Мирза Фозил» ва «озод қилинган рус маҳбуслари»)нинг тасвири, суратларда акс этган тарихий воқеалар, маҳбусларнинг рўйхати ва тақдири, шунингдек, 1858-1920 йиллар орасида Бухорода бўлган бошқа фотографлар (Д.Ермаков, Пол Надар, Л.Баршевский ва бошқалар) ҳақида маълумот берилган. Муренко суратларининг Ўрта Осиёдаги илк фототасвирлар экани таъкидланган.

Мақола суфийликнинг машҳур намоёндаси ва хожагон тариқати асосчиси Хожа Абдулхолиқ Ғиждувоний таълимотидаги психологик қарашларни таҳлил қилади. Муаллиф таълимотнинг асосий тамойиллари, хусусан, «Ҳуш ҳар дам» ва «Назар бар қадам» қоидаларининг инсон руҳияти, хулқ-атвори ва диққатни жамлаш қобилиятига таъсирини психологик нуқтаи назардан ёритади. Шунингдек, Ғиждувонийнинг инсон камолоти ва ўз-ўзини англаши борасидаги қарашлари замонавий психология фанлари ривожидаги аҳамияти очиб берилган.

Мақолада Бухоро шаҳрининг топографияси ва унинг ривожланиш тарихини ўрганишда муқаддас қадамжолар ва қабристонларнинг тутган ўрни тадқиқ этилади. Муаллиф В.А.Шишкин ва бошқа олимларнинг илмий қарашларига таяниб, Х асрда шаклланган қабристонларнинг шаҳар чегаралари ва дарвозалари жойлашувини аниқлашдаги аҳамиятини таҳлил қилади. Шунингдек, қадамжоларнинг халқ орасида шифобахш ва муқаддас масканлар сифатида ардоқланиши ҳамда шаҳарнинг тарихий қиёфасини тиклашдаги роли ёритилган.

Мақола нақшбандия тариқатининг асосчиси, буюк мутасаввиф Муҳаммад ибн Муҳаммад Баҳоуддин Нақшбанд Бухорийнинг ҳаёти ва унинг ислом маънавияти ривожига қўшган беқиёс ҳиссасига бағишланган. Муаллиф тариқатнинг асосий тамойиллари бўлган ўн битта қоида (рашҳа), хусусан, «Ҳуш дар дам», «Назар бар қадам», «Сафар дар ватан» ва «Хилват дар анжуман» каби тушунчаларнинг мазмун-моҳиятини очиб беради. Шунингдек, Баҳоуддин Нақшбанд меросининг инсон камолоти ва жамиятда соғлом маънавий муҳитни шакллантиришдаги ўрни таҳлил этилган.

Мақолада кубравия тариқатининг йирик намояндаси, улуғ авлиё ва муҳаддис олим Сайфиддин Боҳарзийнинг ҳаёти, тасаввуфий қарашлари, маънавий мероси ҳамда у қолдирган асарларнинг ислом оламидаги аҳамияти баён этилган.

Ушбу мақола Бухоро шаҳрининг қадимий тарихи, унинг номланишининг келиб чиқиши, ислом цивилизацияси ва илм-фан ривожидаги ўрни ҳамда тарихий обидаларининг аҳамиятига бағишланган.

Мақола буюк муҳаддис Имом Бухорийнинг ҳаёти, ҳадис илми ривожига қўшган беқиёс ҳиссаси, илмий сафарлари ва унинг энг яқин издошларидан бири бўлган Имом Термизий билан илмий ҳамкорлиги таҳлилига бағишланган.

Ушбу мақола Бухоро шаҳрида мустақиллик йилларида, хусусан олий таълим тизимида ижтимоий инфраструктуранинг ривожланиши, соҳага оид ислоҳотлар ва олий ўқув юртларининг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш борасида амалга оширилган ишлар таҳлилига бағишланган.

Ушбу мақола Имом Бухорийнинг ат-Тарих ал-кабир асаридаги ихтилофли ҳадислар (мухталаф ал-ҳадис) ва уларнинг иллатларини аниқлаш, васл ва ирсол ихтилофлари ҳамда ровийлар занжири таҳлилига оид илмий қарашларини ёритиб беради.

Мақолада Бухоро хонлигининг ташкил топиши ва ривожланиш тарихи, давлат бошқарувини мустаҳкамлаш ҳамда сиёсий тарқоқликка барҳам беришда Муҳаммад Шайбонийхон ва Убайдуллахоннинг тутган тарихий ўрни ва роли тадқиқ этилган.

Мақола қорахонийлар даврида Мовароуннаҳр фиқҳ мактаби ривожига катта ҳисса қўшган етук ҳанафий фақиҳ ва муҳаддис олим Ифтихориддин Бухорийнинг ҳаёти, илмий фаолияти ва унинг машҳур Хулосотул фатаво асари таҳлилига бағишланган.

Ушбу мақолада Бухоронинг бой тарихи ва маданий мероси, хусусан Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро вилоят ахборот-кутубхона марказининг Шарқ қўлёзмалари хазинасида сақланаётган ноёб қўлёзмалар, тафсирлар, ҳадис ва фиқҳга оид манбалар ҳақида маълумот берилган.

Мақолада XVI-XVII асрларда Бухоро хонлигининг ижтимоий-иқтисодий ва сиёсий ҳаётида муҳим ўрин тутган Жўйбор шайхларининг мавқеи, уларнинг бойликлари, ер-мулклари ва давлат бошқарувидаги таъсири инглиз тилида таҳлил қилинган.

Мақолада Бухоро шаҳрининг ислом олами ва тарихидаги юксак мақоми, ушбу муқаддас заминда яшаб ўтган улуғ авлиё ва алломаларнинг зиёратгоҳлари ҳамда шаҳарнинг зиёрат туризми салоҳияти архив ҳужжатлари асосида ёритилган.

Ушбу мақола Имом Насоийнинг ҳадис илми ривожига қўшган беқиёс ҳиссаси, унинг машҳур Ал-Мужтабо асарининг вужудга келиш тарихи, унда қўлланган ҳадис саралаш ва таҳлил этиш усулларининг ўзига хос жиҳатларига бағишланган.

Мақолада таниқли мусулмон олими Абдулҳай ал-Лакнавийнинг ҳанафий фақиҳлари таржимаи ҳолларига бағишланган Ал-Фавоид ал-баҳия асари ва унда тилга олинган Бухоро фақиҳларининг ҳаёти ва илмий мероси таҳлил қилинган.

Ушбу мақола улуғ ўзбек шоири ва мутафаккири Алишер Навоийнинг Насойиму-л-муҳаббат тазкирасида тилга олинган бухоролик авлиёлар ва тасаввуф пешволари, жумладан Абу Бакр Фолизбон Бухорий ва Ҳазрат Қусам Шайх ҳақидаги маълумотлар таҳлилига бағишланган.

Мақолада ҳанафий мазҳабининг йирик фақиҳи ва муҳаддиси Али ибн Муҳаммад Ромиший Бухорийнинг ҳаёти, илмий фаолияти ҳамда Носируддин Самарқандийнинг Ал-Фиқҳ ан-нофеъ асарига ёзган Ал-Мустасфо номли муҳим шарҳи тадқиқ этилган.

Ушбу мақола ҳанафийлик усулул фиқҳи ривожига улкан ҳисса қўшган олим Абдулазиз ибн Аҳмад Бухорийнинг ҳаёти, устозлари силсиласи ҳамда унинг Фахрул ислом Баздавийнинг Усул асарига ёзган машҳур Кашфул-асрор шарҳининг аҳамияти таҳлилига бағишланган.

Мақола Бухоро шаҳрининг тарихий обидалари ва муқаддас қадамжолари ҳақида батафсил маълумот берувчи замонавий веб-сайтлар, мобиль иловалар ва хариталар яратишда ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланиш истиқболларига бағишланган.

Мақолада Бухоронинг зиёрат туризм маркази сифатидаги аҳамияти, унинг тарихий ва маданий обидалари, хусусан, Бухоро Арки (Арк), Лаби Ҳовуз мажмуаси, Минораи Калон, Исмоил Сомоний мақбараси, Чорбакр, Улуғбек ва Нодир Девонбеги мадрасалари, Чашмаи Айюб ва Ситораи Моҳи Хосса каби диққатга сазовор жойлар ҳақида сўз боради. Мақолада Етти пир зиёратгоҳлари (Абдухолиқ Ғиждувоний, Ориф Ревгарий, Маҳмуд Анжир Фагнавий, Али Ромитаний, Бобо Самосий, Амир Кулол, Баҳоуддин Нақшбанд) ва уларнинг «Олтин силсила»даги ўрни батафсил ёритилган. Шунингдек, мақолада 2018–2019 йилларда Бухорога ташриф буюрган сайёҳлар сони (2,5 млн.), 2019 йилдаги Биринчи Халқаро зиёрат туризм форуми ва «Зиёрат туризми бўйича Бухоро Декларацияси»нинг имзоланиши, туризмни ривожлантириш борасидаги ишлар ва унинг халқлар ўртасидаги тинчлик ва дўстликка хизмат қилиши қайд этилган.