Jild 3 № 3 (2020)

Ушбу мақолада мустақиллик йилларида Ўзбекистонда исломшунослик фанларини қайта кўриб chiqish ва ривожлантириш, шунингдек, совет даври ва ундан олдинги даврдаги шарқшунослик мактабларининг таъсири муҳокама қилинади.

Мақолада жадидчилик ҳаракатининг намояндаси Маҳмудхўжа Беҳбудийнинг ҳаёти, илмий мероси, таълим ва маорифни ислоҳ қилишдаги хизматлари ҳамда миллий мустақиллик ғоялари ёритилган.

Мақолада Хожагон ва Нақшбандия тариқатларининг йирик намояндаси Саййид Амир Кулолнинг илм олиш, маърифат ва ахлоқ-одобга оид қарашлари манбалар асосида таҳлил қилинган.

Ушбу мақолада Маҳмудхўжа Беҳбудийнинг Туркистон жадидчилик ҳаракатидаги ўрни, миллий мафкурани шакллантириш ва маърифатпарварлик йўлидаги саъй-ҳаракатлари таҳлил этилган.

Мақолада нақшбандия тариқатининг асосчиси Хожа Баҳоуддин Нақшбанднинг ҳаёт йўли, тасаввуфий қарашлари ва бу тариқатнинг Ислом оламида тарқалиш тарихи ёритилган.

Мақолада араб тили грамматикасидаги сўзларнинг турланиши ва тусланишига сабаб бўлувчи эъроб омиллари, уларнинг турлари ва классик манбалардаги таснифи ўрганилган.

Ушбу мақолада марсия жанрининг келиб чиқиши, тарихий тараққиёт босқичлари, араб ва шарқ шеъриятидаги ўрни ҳамда ўзига хос бадиий-эстетик хусусиятлари таҳлил қилинган.

Мақолада Ҳанафий мазҳабининг машҳур фақиҳи Носируддин Самарқандийнинг “ал-Фиқҳ ан-нофеъ” асари асосида никоҳ, оилавий муносабатлар ва уларга доир ҳуқуқий масалалар ёритилган.

Алишер Навоийнинг “Ҳайрату-л-аброр” достони мисолида инсоний фазилатлар, иймон, саховат, қаноат, ростгўйлик ва бошқа ахлоқий-фалсафий масалалар таҳлил этилган.

Мақолада Маҳмуд Кошғарийнинг “Девону луғати-т-турк” асаридаги шеърий парчалар асосида туркий адабиётда рубоий жанрининг келиб чиқиши ва поэтик хусусиятлари кўриб чиқилган.

Ушбу мақолада араб тилшунослигида омонимлар (шаклдош сўзлар)нинг ўрганилиши, классик олимларнинг қарашлари ва уларнинг замонавий таснифи таҳлил қилинган.

Мақолада пашту тилида сифат ва сон моделлари асосида ясаладиган қўшма сўзларнинг морфологик ва семантик хусусиятлари мисоллар орқали таҳлил қилинган.

Ушбу мақолада ўзбек тили лексикасига араб тилидан сўзларнинг кириб келиш сабаблари, тарихий омиллар ва уларнинг тилдаги семантик ўзгаришлари ёритилган.

Мақолада Мовароуннаҳрнинг машҳур фақиҳи Фахрул Ислом Паздавийнинг ҳаёти, фаолияти ва “Усул ал-Баздавий” асарининг Ислом ҳуқуқшунослигидаги аҳамияти таҳлил қилинган.

Ушбу мақолада Мисрда мамлуклар ҳукмронлиги давридаги давлат бошқарув тизими, султонлик институти, ҳарбий-маъмурий тузилма ва унинг хусусиятлари баён этилган.

Мақолада атоқли олим ва жадидчи Аҳмад Заки Валидийнинг илмий меросида ислом дини, тарих ва фалсафа масалаларига илмий ёндашувлари кўриб чиқилган.

Ушбу мақолада Ислом тарихида ҳаж сафарларининг ташкил этилиши, амир ул-ҳаж институти, шариат қоидалари ва тарихий босқичлардаги бошқарув тизими таҳлил қилинган.

Мақолада Ислом динининг зуҳури ва илк даврида уммавийлар ҳамда ҳошимийлар ўртасидаги ижтимоий-сиёсий муносабатлар, қариндошлик ришталари ва тарихий ҳақиқатлар ёритилган.

В статье рассматриваются древние и редкие рукописные и литографические списки Священного Корана, хранящиеся в Бухарском государственном музее-заповеднике, включая фрагмент Лангарского Корана и уникальные крупноформатные рукописи.

Мақола Мовароуннаҳрда қозилик маҳкамаларининг ривожланиши, қозилик лавозимининг моҳияти, суд жараёнлари ва ҳужжатлаштириш тартибига бағишланган. XIX асрда Россия империяси томонидан қозилик тизимига киритилган ўзгаришлар, сайлов тартиби ва қозиларнинг ваколатлари таҳлил қилинган.

Мақола "ИШИД" террорчи ташкилотининг медиа тарғибот стратегияси, ижтимоий тармоқлар ва бошқа платформалардан фойдаланиш усуллари ҳақида. Ташкилотнинг медиа девони, асосий медиа бўлинмалари, онлайн муҳитда тарғибот олиб бориш босқичлари баён қилинган.

Мақола интернет орқали ёшлар онгига салбий таъсир кўрсатувчи омиллар, уларнинг оқибатлари ва ёшларни мафкуравий таҳдидлардан ҳимоя қилиш чоралари ҳақида. Китобхонликни ривожлантириш, ҳуқуқий онгни ошириш, интернетдан оқилона фойдаланиш маданиятини шакллантириш каби таклифлар берилган.

Мақола маргинал диний оқимлар ва экстремистик ташкилотларнинг диний рамзлар, белгилар ва тимсоллардан ўз мақсадларида фойдаланиш усулларини таҳлил қилади. Турли ташкилотларнинг рамзлари, уларнинг мазмуни ва таъсир механизмлари ёритилган.

Мақолада Ўзбекистонда амалга оширилаётган ижтимоий-сиёсий ва диний-маърифий ислоҳотларнинг Бирлашган Араб Амирликлари (БАА) оммавий ахборот воситаларида ёритилиши, икки томонлама ҳамкорлик алоқалари ва республиканинг халқаро майдондаги ижобий образининг шаклланиши таҳлил қилинади.

Ушбу мақолада Ўзбекистон ҳудудида азалдан турли дин вакилларининг тинч-тотув ва бағрикенглик тамойиллари асосида яшаб келганлиги, тарихий синовлар даврида мусулмонлар ва бошқа дин вакилларининг бир-бирларига кўрсатган ўзаро ёрдами ҳамда диний бағрикенгликнинг аҳамияти ёритилган.

Мақола Япониянинг Токио шаҳридаги мусулмон мактабининг ташкил этилиш тарихи, унинг асосчилари, мактабнинг ўқув дастури, диний ва дунявий фанлар таркиби, дарсликларнинг яратилиши, матбаа фаолияти ва бу мактабнинг Узоқ Шарқда ислом тарқалишидаги аҳамияти баён қилинган.

Мақола эътиқоднинг психологик, фалсафий ва ижтимоий жиҳатлари, унинг шахс дунёқарашидаги ролини назарий таҳлил қилади. Эътиқод ва ишонч, диний эътиқоднинг психологик асослари, исломий эътиқод таркиби ва тасаввуфий қарашлардаги эътиқод масалалари ёритилган.

Мақола ислом динида бола тарбиясига оид қадриятлар, уларнинг педагогик аҳамияти ва оилавий тарбиядаги ўрнини ёритади. Болага Аллоҳнинг омонати сифатида муносабат, исломда бола ҳуқуқлари, пайғамбарнинг болаларга муносабатидан намуналар келтирилган.

Мақола инсон эмоцияларининг табиати, биологик асослари ва психологик жиҳатларини ўрганади. Эмоцияларнинг инсон ҳаётидаги роли, уларнинг мослашув ва баҳолаш функцияси, ислом психологиясидаги инсон табиатига оид қарашлар ҳақида сўз юритилган.

Мақола ислом иқтисодиётида акциялар савдосининг шаръий ҳукмлари, унинг мумкинлиги ва шариат талабларига мослиги ҳақида. Оддий ва имтиёзли акциялар таҳлили, акция савдосига оид уламоларнинг фатволари, ҳаром фаолият билан шуғулланадиган компаниялар акциялари ҳукми ёритилган.

Мақола исломий суғурта (такофул) тизими, унинг анъанавий суғуртадан фарқи, тарихи ва жаҳондаги ривожланиши ҳақида. Такофулнинг асосий принциплари, жаҳон бўйича такофул бозори кўрсаткичлари ва Ўзбекистондаги ўзаро суғурта ҳуқуқий асослари келтирилган.

Мақола маънавият ва маданиятнинг жамият ҳаётидаги ўрни, уларни асраш ва ривожлантиришнинг аҳамиятини фалсафий-сиёсий жиҳатдан таҳлил қилади. Маънавиятнинг тарихий ўзгарувчанлиги, сиёсат билан боғлиқлиги, техника тараққиёти ва маънавият муносабати ҳақидаги қарашлар ёритилган.

Мақола Ўзбекистонда волонтёрликнинг тарихий илдизлари, ҳозирги ҳолати, қонуний асоси ва ривожланиш истиқболларига бағишланган. Волонтёрлик фаолиятининг шакллари, йўналишлари, халқаро тажриба ва пандемия шароитида волонтёрлар сонининг ортиши ҳақида маълумот берилган.