مجلد 7 عدد Special Issue 1 (2024)
مقالات
СУФИЗМ В СРЕДНЕЙ АЗИИ В XVI-XVII ВЕКАХ
В статье рассматриваются разные религиозные направление в Средней Азии XVI-XVII веках. Особенно, раскрывается суть направления того периода суфизма, его позиция среди правителей и простого народа. Также приводится имена и религиозные, научные труды мыслителей данного века, которые оказали огромное влияние на формирование общественной мысли позднего феодализма.
MUROBAHA SHARTNOMASINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada islom moliyasida aktivlarga asoslangan moliyalashtirish hamda savdo shartnomalaridan biri bo‘lgan murobaha instrumentini qo‘llash va o‘zgartirish bilan tanishtiriladi. Murobahani moliyalashtirishning muhim xususiyatlari va tegishli buxgalteriya siyosati, tartibi mos ravishda tavsiflanadi va tushuntiriladi. Jumladan, islom moliyalashtirish instrumenti sifatida savdo kreditidan foydalanilsa, savdo-sotiq yoki ijara shartnomalarida asos sifatida aktivning mavjudligi eng muhim jihatlardan biri ekanligi yoritiladi. Xulosada ushbu shartnoma turida baza sifatida aktivning mavjudligi qarz yoki avansni savdo krediti shakliga almashtirish imkonini berishi, ishonchli boshqaruv asosidagi savdo va shaffoflik masalasi mijoz uchun qiymat va foyda o‘rtasida ustamani belgilash masalasida birlamchi o‘rin egallashi ta’kidlangan.
GLOBAL IQTISODIY RISKLAR VA TURIZMNING BARQAROR RIVOJLANISHI
COVID-19 pandemiyasi sharoitida turizm industriyasini rivojlantirish xususiyatlari koʻrib chiqildi, turizm sanoatining milliy iqtisodiyotga taʼsiri ochib berildi, barqaror turizmni shakllantirish jarayonlariga global xavflarning taʼsiri koʻrsatildi. hamda global xavf-xatarlar sharoitida barqaror turizmni rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari asoslab berilgan.
АҲОЛИ МАДАНИЙ-МАЪНАВИЙ ЭҲТИЁЖЛАР ДАРАЖАСИНИ АНИҚЛАШНИНГ ИНДИКАТОРЛАРИ
Шахс маънавий оламини шакллантиришнинг энг муҳим омили кишиларда маънавий-маданий эҳтиёжларни шакллантириш масаласидир. Шунинг учун ҳам жамият тараққиётини одамларда тобора ўсиб борувчи маданий-маънавий эҳтиёжларсиз тасаввур этиб бўлмайди. Мақолада мазкур эҳтиёжларнинг шаклланиши, қондирилиши, шунингдек, бу борада эришилган натижани баҳолаш тизими каби масалалар таҳлил этилган.
РОЛЬ СХЕМ, ТАБЛИЦ И ГРАФИЧЕСКИХ МОДЕЛЕЙ В ОБУЧЕНИИ РУССКОМУ ЯЗЫКУ КАК ИНОСТРАННОМУ
Статья посвящена методам опорных технологий, в частности графических моделей, в обучении русскому языку в группах с узбекским языком обучения в вузах Узбекистана и их роли в повышении профессионально-личностного становления специалистов нового поколения. В статье предметно рассматриваются базовые характеристики опорных технологий: схем, таблиц и графических моделей.
ПУТИ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ СОВРЕМЕННЫХ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ В ОБУЧЕНИИ РУССКОМУ ЯЗЫКУ КАК ИНОСТРАННОМУ
Предоставление студентам конкретных теоретических знаний в короткие сроки, формирование умений и компетенций в определенной деятельности, оценка уровня приобретенных ими знаний, умений и компетенций требует от преподавателя высокого педагогического мастерства и нового подхода к образовательному процессу. В статье рассказывается об опыте работы по использованию современных образовательных технологий на занятиях по русскому языку в Международной исламской академии Узбекистана.
ФОРМИРОВАНИЕ ПСИХОЛОГИЧЕСКОГО ИММУНИТЕТА У МОЛОДЕЖИ НА ОСНОВЕ РЕЛИГИОЗНОГО ФАКТОРА
Статья посвящена анализу концепции психологического иммунитета в контексте современных идеологических вызовов и роли религии в его формировании. Исследуется влияние глобализации и информационных атак на психологическую устойчивость молодежи, подчеркивая важность интеграции духовно-нравственных ценностей ислама в образовательный процесс. Автор предлагает комплексный подход к развитию психологического иммунитета, включающий теоретическое обучение, практическую деятельность и активное участие в общественной жизни, с акцентом на сохранение приверженности принципам светскости и взаимопонимания между различными религиозными и культурными традициями.
КОНСТРУКТИВНАЯ И ПРАГМАТИЧНАЯ ПОЛИТИКА УЗБЕКИСТАНА КАК ОСНОВА ДЛЯ УРЕГУЛИРОВАНИЯ АФГАНСКОЙ ПРОБЛЕМЫ
В статье рассматриваются особенности усилий Узбекистана по урегулированию афганского кризиса, что является одним из краеугольных камней внешней политики Республики Узбекистан, осуществляемой на протяжении ее суверенного развития. Уделяется особое внимание раскрытию сути качественно новых подходов Ташкента ко всему спектру афганской проблематики, что стало возможным в связи с реализацией Узбекистаном в последние годы совершенно новой политики, наиболее полно учитывающей нынешние реалии в глобальной геополитике.
ПЕРЕВОДЫ ПРОИЗВЕДЕНИЯ «КАЛИЛА ВА ДИМНА»
Книга «Калила и Димна» – это сборник басен и притч, адаптированный из знаменитой индийской книги «Панчатантра». Она содержит назидательные и поучительные истории и была переведена на многие языки. Ее судьба поистине удивительна. В статье представлена информация о переводах этого замечательного произведения.
ОСОБЕННОСТИ ПРЕЦЕНДЕНТНЫХ ФЕНОМЕНОВ В НОВОСТНОЙ ЛЕКСИКЕ
данная статья посвящена роли прецедентных феноменов в новостной лексике, как одного из функциональных стилей, охватывающий широкий спектр общественных сфер, таких как, политика, экономика, культура, спорт и отражает определенные политические и идеологические установки, которые влияют на специфику перевода исходного текста на английский язык.
«ŠARḪU-L-MIFTĀḪ[1]» ASARIDAGI BALOG‘AT ILMIGA OID NAZARIY QARASHLAR
Mazkur maqolada arab tilining balog‘at fani, uning tarkibidagi ilmul bayon, ilmul maoniy va ilmul badi’ haqida, ushbu san’atlarning yuzaga kelish tarixi, hamda, ushbu ilmlarni ajdodlardan qolgan og‘zaki va yozma ma’naviy merosni o‘rganishdagi ahamiyati bayon qilindi. Shuningdek, arab tili balog‘atiga ulkan hissa qo‘shgan olimlar Jurjoniy, Zamaxshariy, Taftazoniy, Sakkokiy, Qazviniy haqida so‘z yurililadi.
FARIDA AFRO‘Z BAYTLARIDAGI JOZIBA
Hozirgi zamon o‘zbek adabiyotida shoir va shoiralarimiz talaygina, lekin xalqimizga manzur bo‘lganlari, so‘zlari qaldan qalblarda joy olganlari qatorida go‘zal vodiy farzandi Farida Afro‘z xonum nomlari alohida e`tiborni tortadi. Shoiramiz she`rlari taxalluslariga mos bo‘lib dunyoingizni yoritadi va baytlardagi falsafiy ma`nolar qalbingizga ravshanlik baxshlaydi. Maqolada shoiraning ijodidan ba`zi namunalar orqali badiiy tahlil qilib, uning mazmun mohiyatini anglashga harakat qilindi.
МУНОСАБАТ ИЛМИНИНГ ШАКЛЛАНИШИ ВА РИВОЖЛАНИШИ ҲАМДА УНИНГ АҲАМИЯТИ
Муносабат илми тафсир илмининг бир соҳаси бўлиб, у илк ислом даврига бориб тақалади. Бу илм авваламбор, Қуръоннинг азалдан тартибланган ўзаро боғлиқлигини яхлит шаклда ўрганадиган фан тармоғидир. Чунки оятлар ва суралар ўртасидаги боғлиқликни билмай туриб, айрим оятларни англаш мумкин бўлмайди. Аксинча, бу ҳол оятни нотўғри тушунишга ҳам олиб келади.
Саҳобалардан Абдуллоҳ ибн Аббос ҳам хорижийлар билан бўлган баҳсда уларнинг оятлар борасидаги эътирозларига жавобан оятларни бир-бирига боғлаб тушунтириб берганлар. Бироқ ушбу илм тафсирнинг бошқа соҳаларидан фарқли равишда тавқифий, яъни Пайғамбар (с.а.в.) томонидан асос солинмаган. Балки у ақл ва ижтиҳодга таянилган илмдир.
ПРАВА И СВОБОДА ЖЕНЩИН В ИСЛАМЕ
В статье рассматриваются такие вопросы как «что из себя представляет мусульманка?» «какие знания ей необходимы?» «из каких составных частей состоят её главные обязанности?» «может ли мусульманка заниматься своим любимым делом в современном обществе кроме её домашних обязанностей и строить свою карьеру?»
ЗНАЧЕНИЕ ИЗУЧЕНИЯ НОРМ ИСЛАМСКОГО ПРАВА И ДОГМАТИЧЕСКОГО БОГОСЛОВИЯ В БОРЬБЕ ПРОТИВ РАДИКАЛИЗМА
В данной статье рассмотрены вопросы современного исламского права, раскрываются фетвы и догмотические положения, оказывающие влияние на социальную жизнь мусульманской уммы. В основу данной статьи легли вопросы, изучаемые в рамках дисциплины “Вопросы современного исламского права”, изучаемой в Международной исламской академии Узебистана.
БЕСЦЕННАЯ КНИГА ВСЕХ ВРЕМЕН И НАРОДОВ
«Джамиъ ахкам ас-сигар» - уникальный труд Абул-Фатха Мухаммада ибн Махмуда ибн Хусейна ибн Ахмада Мадждуддина аль-Уструшани, выдающегося исламского правоведа XII-XIII веков. Книга посвящена правовому статусу несовершеннолетних в исламском праве, охватывая широкий спектр тем: определение совершеннолетия, права и обязанности, брак и развод, образование и воспитание, наказание, опека и попечительство. В статье дается подробный анализ содержания книги.
MAVLAVIY HINDISTONIY TAFSIRINING YOZILISH TARIXI VA USLUBI
Ushbu maqolada o‘zbek tilida nashr etilgan bir qator tarjima-tafsirlar hamda mashhur mufassir Muhammadjon Hindistoniyning “Bayonul Furqon fi tarjamatil Qur’on” asari haqida so‘z yuritildi va qiyosiy tahlil etildi. Hindistoniy asarining o‘zbek tafsirshunosligidagi ahamiyati, yozilish tarixi, tuzilishi bayon qilinib, olimning tafsir ilmida tutgan o‘ziga xos uslubi ochib berildi va misollar yordamida dalillandi.
АБУ ЖАЪФАР ТАҲОВИЙНИНГ “ШАРҲ МАОНИ-Л-ОСОР” АСАРИДА ҲАДИСЛАРНИНГ ҲАНАФИЙ МАЗҲАБИГА КЎРА ШАРҲЛАНИШИ
Ушбу мақола ўз юртининг энг таниқли фақиҳи, мушкул саволларга қийналмай жавоб берувчи иқтидор соҳиби, мунозараларда ҳанафийликнинг энг кучли ҳимоячиси бўлмиш Мисрлик аллома Абу Жаъфар Таҳовий (вафоти 321/933) ҳаёти ва илмий мероси ҳақида сўз боради. У кишидан ислом олами учун жуда муҳим бўлган китоблар мажмуаси қолган. Муаллифнинг ҳадис илмида ёзган энг яхши асарларидан бири “Шарҳи маони-л-осор” асаридир. Мақолада шу асарнинг тузилиши ва мазмуни ҳақида маълумотлар берилади.
ЎЗБЕКИСТОНДА ТАЪЛИМ МУАССАСАЛАРИ ТАРИХИ ВА УЛАРНИНГ ЖАМИЯТ ҲАЁТИДАГИ ЎРНИ (ХIХ-ХХ асрлар)
Ушбу мақолада мамлакатимизда юз йиллик таълим тизими – 1870-йилларнинг бошидан 1990-йилларгача бўлган давр, унинг такомилга етиши ва бу соҳадаги муаммолари таҳлилий материаллар ва манбалар асосида ёритилган. Шунингдек, у ўрганилаётган жамиятнинг ижтимоий-иқтисодий муҳити ва унинг таълим тизимига таъсири ва натижада маҳаллий аҳолининг ўз фарзандларининг таълимига бўлган қарашлари, уларнинг янги ва эски мактабларда ўқишга тайёрлиги ҳамда мавжуд ижтимоий-таълим муҳити.
НЕКОТОРЫЕ ВОПРОСЫ СОЦИАЛЬНОГО ПОЛОЖЕНИЯ ЖЕНЩИНЫ В ТУРКЕСТАНЕ (ПО МАТЕРИАЛАМ ГАЗЕТНЫХ ИЗДАНИЙ КОНЦА XIX – НАЧАЛА XX ВВ.)
В статье прослежено социальное положение женщин в Туркестане в конце XIX и начале ХХ вв. на основе материалов газетных изданий. Она охватывает социальные аспекты брака девочек, вопросы семьи и равенства. Использованы материалы из “Туркестанские ведомости”, “Туркестанская туземная газета”, “Туркестанский курьер” газет и хранящиеся в личном фонде Остроумова Национального архива Республики Узбекистан. В статье анализируется роль матери в воспитании девочек, влияние местных традиций на жизнь женщин. Колониальная местная пресса первой подняла вопросы, касающиеся общественной жизни мусульманских женщин в Туркестане.
ХОЖА АҲРОР ВАЛИЙ АБДУРАҲМОН ЖОМИЙ ВА АЛИШЕР НАВОИЙ ЗИКРИДА
Ушбу мақолада нақшбандия тариқатининг йирик сиймоси Хожа Убайдулло Аҳрор (1404-1491) ҳаёти, фаолияти Абдураҳмон Жомий ва Алишер Навоий асарлари ҳамда ўрта аср манбалари асосида тадқиқ этилган. Хожа Аҳрор нақшбандия тариқатининг кўзга кўринган раҳнамоларидан бири, шунингдек, энг йирик сиёсий арбоб ва ўз даврининг энг катта бойликларидан бирининг соҳиби бўлган. Унинг номи нақшбандия тариқатининг сиёсий-иқтисодий фаолиятининг фаоллашиши ва мафкурасининг Марказий Осиё чегараларидан ташқарига тарқалиши билан чамбарчас боғлиқ.
АБУЛ МУИН НАСАФИЙНИНГ “АТ-ТАМҲИД ФИ ҚАВОИД АТ-ТАВҲИД” АСАРИ ТАРКИБИЙ ТУЗИЛИШИ
Абул Муин Насафий (418-508/1027-1115) мотуридия таълимотининг энг машҳур олимларидан бири сифатида эътироф этилган. Аллома ушбу таълимотнинг “шаклланиш” босқичига “Табсират ал-адилла”, “ат-Тамҳид фи қавоид ат-тавҳид”, “Баҳр ал-калом” каби машҳур асарлари билан катта ҳисса қўшган. Жумладан, унинг “Ат-Тамҳид фи усул ад-дин” асарида ақидавий масалалар 33 та фаслга таснифланган бўлиб, улардан 17 таси бевосита Аллоҳ таолонинг зоти ва сифатларига оид.
“ТАВЗИҲ АТ-ТАНҚИҲ” ШАРҲИ: УСЛУБ ВА ЯНГИЧА ҚАРАШЛАР
Мақолада Убайдуллоҳ ибн Масъуд Садр аш-шарианинг “Ат-Тавзиҳ фи ҳалли ғавомиз ат-Танқиҳ” асари ҳақида сўз боради. Асар араб тилида ёзилиб, баён маъноларига кўра, мантиқ илмининг илдизларини очиб беради. Шарҳ муаллифнинг ўткир зеҳн соҳиби экани сабабли илм жабҳасида намунали, бетакрор ва фойдали асарларнинг бири сифатида машҳур бўлди. Мазкур асарда муаллифнинг ҳанафий мазҳабига доир мудофаалари намоён бўлиб, бу хусусият бошқа мазҳаб олимларнинг эътиборини ҳам жалб этди. “Тавзиҳ”га “Талвиҳ” номи билан шарҳ ёзган Тафтазоний ва “Танқиҳул усул”га, “Тағйирут танқиҳ”ни ёзган аллома Ибн Камолпошо улар жумласига киради. Садр аш-шариа “Тавзиҳ”да турли қарашларга кенг ўрин бериб, таржиҳда мазҳаби далилларини, кучли ва эътиборли эканини исбот этади. Шу билан бирга мазҳаби ичидаги фарқли қарашларга эътибор қаратиб, уларни таржиҳ этди.

